جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

گفتمان مصلحت در فقه سیاسی شیعه و اهل سنت

چکیده:

مصلحت گرایی در نگاه اولیه با مبانی فقه شیعه ناسازگار است. مصلحت به مثابه تأملات ثانویه انسانی برای یافتن حکم کنش های مختلف در عرصه های گوناگون زندگی اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و همه حوزه های ریز و درشت دیگر، بدون تکیه بر ادله اربعه معروف در فقه شیعه بوده، استخراج آن با تکیه بر ادله ای چون استحسان، قیاس، سد ذرایع و فتح ذرایع، از مختصات فقه اهل سنت است. بنابراین، توجیه مصلحت گرایی در درون نظام فقهی شیعه، نیازمند استدلال مبنایی دیگری است. نوشته حاضر درصدد است با برگشت به مباحث کلامی به عنوان یکی از دانش های مبناساز برای فقه شیعه، امکان ایفای نقش را برای «مصلحت» در فقه سیاسی شیعه در عرصه عمل اجتماعی با ابعاد پیچیده آن در جهان جدید تسهیل نماید. بدین منظور ایده «اباحه» در کلام شیعه در برابر ایده «حظر» در کلام معتزله مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس این آموزه که بیشتر متکلمان شیعه بدان گرایش یافته اند، حوزه وسیعی وجود دارد که حوادث و رویدادها در آن، حوزه خالی از احکام الزام آور قبلی است و رتق و فتق این امور به عقل تاریخی تجربی بشر واگذار شده است. در این حیطه، مصلحت متغیر تاریخی اجتماعی، بدون نسبت دادن آن به یک حکم مصرح و معیّن ثبت شده در شرع، رقم زننده حکم این حوزه های زندگی خواهد بود. چنین احکامی هرچند شرعی نیستند، به حکم شرع معتبرند.

 

[pdf-embedder url=”https://ketabshenakht.com/wp-content/uploads/2020/10/PSQ_Volume-21_Issue-شماره-81-بهار-97_Pages-33-58.pdf” title=”PSQ_Volume 21_Issue شماره 81 – بهار 97_Pages 33-58″]

سمت

علی خالقی-استادیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی, محمود شفیعی-دانشیار دانشگاه مفید

تعداد صفحات

24

فصلنامه

فصلنامه علمی-پژوهشی علوم سیاسی (باقرالعلوم) سال بیست و یکم بهار 1397 شماره 81

نویسنده

علی خالقی,

محمود شفیعی

ناشر

دانشگاه باقر العلوم (ع)

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “گفتمان مصلحت در فقه سیاسی شیعه و اهل سنت”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.