جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

گسست علمی؛ قیاس ناپذیری معناشناختی یا نظریه علٌی ارجاع ؟

چکیده:

با جابجایی از یک پارادایم علمی به پارادایمی دیگر، مفاد یک واژه مشترک بین دو پارادایم تغییر می کند؛ بدین معنا که جایگاه مفهومی که واژه مشترک به آن اشاره می کند، در شبکه مفهومی دو پارادایم متفاوت است. کوهن این گونه نتیجه می گیرد که با توجه به متفاوت بودن شبکه های مفهومی دو پارادایم، آنها از نظر معناشناختی قیاس ناپذیرند. این نوع قیاس ناپذیری مانند دیگر انواع آن (قیاس ناپذیری روش نشاختی و قیاس ناپذیری ادراکی/ مشاهدتی) مورد چالش و نقد جدی قرار گرفته است. یکی از تزهای رقیب برای قیاس ناپذیری معناشناختی، نظریه علی ارجاع است که از سوی کریپکی و پاتنم پیشنهاد شده است. در این مقاله قصد دارم که تبعات دو نظریه مذکور را در مورد مسئله تغییر و گسست علمی بررسی نمایم . بر مبنای هر یک از این دو نظریه، یک معیار گسست علمی معرفی خواهم کرد. در ادامه، رفتار این دو معیار را در تشخیص تداوم یا گسست علمی در مورد دو موردکاوی سیاره و فلوژیستون بررسی خواهم نمود، سپس موقعیت های خیالی بدیلی را برای دو مورد کاوی اشاره شده مطرح و مجددا رفتار دو معیار را بررسی خواهم کرد. با استفاده از این موقعیت های خیالی نتیجه می گیرم که اگر چه ققیاس ناپذیری معناشناختی معیار سخت گیرانه ای را برای مقایسه پارادایم ها و تبیین تغییر علمی مطرح میک ند؛ اما نظریه علی ارجاع – به عنوان نظریه رقیب – نمی تواند تبیین قابل توجهی برای تغییر معنای واژگان علمی به دست دهد و تولد، حذف یا ثبات واژگان علمی را تنها به صورت رویدادی تصادفی وابسته به تصمیم های شخصی افراد جامعه علمی توصیف می کند.

[pdf-embedder url=”https://ketabshenakht.com/wp-content/uploads/2020/09/ZEHN_Volume-11_-3.pdf” title=”ZEHN_Volume 11_”]

تحصیلات

کارشناسی ارشد فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف

سمت

_

تعداد صفحات

20

فصلنامه

فصلنامه علمی پژوهشی ذهن- دوره 11، شماره 42، زمستان 1389

نویسنده

یاسر خوشنویس

ناشر

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “گسست علمی؛ قیاس ناپذیری معناشناختی یا نظریه علٌی ارجاع ؟”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.