پیشرفت های اقتصاد و مالی اسلامی

این کتاب از پنج بخش، در قالب هفده فصل به شرح زیر به رشته تحریر در آمده است.
در فصل اول با عنوان «مقدمه»؛ ضمن معرفی موضوعات کلی کتاب در مورد روش شناسی اقتصاد اسلامی و ماهیت مالی اسلامی؛ نیاز مؤسسات مالی اسلامی به شفافیت و مدیریت ریسک و کاربرد آنها؛ موضوعات مرتبط با مالکیت شرکتی؛ و ارزیابی عملکرد بحث شده است.
در فصل دوم با عنوان «جهانی سازی و مالی اسلامی»؛ ابتدا اشاره ای مختصر به رشد تجارت در سطح جهانی و تأمین مالی به وسیله ابزارهای تسهیم ریسک در طی قرون وسطی دارد. سپس در صدد بیان ارتباط بین تکنیک های مالی اسلامی که در قرون وسطی استفاده می شد و بر مبنای اعتماد متقابل بود از یک سو و نقطه زوال اعتماد در میان مسلمین از سوی دیگر می باشد و نقش این جریان در افزایش روش های تأمین مالی مبتنی بر بدهی بررسی می شود. این بخش در مورد شواهد تجربی موجود درباره رابطه بین اعتماد، توسعه مالی ـ مخصوصا تسهیم ریسک ـ و عملکرد اقتصادی توضیح می دهد. در ادامه در مورد اهمیت اعتماد متقابل در کشورهای اسلامی و لوازم اعتماد و امانتدار بودن به عنوان عوامل مشخص کننده میزان وفاداری به سیستم اخلاق اسلامی بحث می شود. و در نهایت نیز به بیان خلاصه ای از این فصل می پردازد.
فصل سوم با عنوان «عدالت باز توزیعی در یک اقتصاد توسعه یافته؛ یک چشم انداز اسلامی»؛ یک دیدگاه گزینشی از مطالب اخیر در مورد ارتباط بین توزیع عادلانه از یک سو و کارآیی و رشد از سوی دیگر ارائه می دهد. همچنین تلاش دارد تا بررسی دقیقی از رویکرد اسلامی به عدالت اجتماعی ارائه دهد و همچنین از نتایج تحقیقات پیشین که به همراه محققان و دانش پژوهان دیگر و نیز اقتصاددانان و غیراقتصاددانان مسلمان و غیرمسلمان انجام شده است استفاده شود.
فصل چهارم با عنوان «اقتصاد و مالی اسلامی در کجا ایستاده اند؟»؛ درباره نگرش و توجیه منفعلانه مبنی بر برابر پنداشتن روش شناسی های غربی و اسلامی و حتی تجربه گرایی صحبت می شود که بر مبنای آن سعی در اقتباس روش های آنالیزی پذیرفته شده غربی می شود و برای این عمل یک سری استدلال های ناقصی بیان می شود. در اینجا توجه به این نکته لازم است که تفاوت زیادی بین مفهوم روش و روش شناسی متصور است.
فصل پنجم با عنوان «اندازه گیری و افشای ریسک در مالی اسلامی و مفروضات حساب های سرمایه گذاری تسهیم سود»؛ در پی توضیح مسائل کلیدی در اندازه گیری و کنترل ریسک ها در نهادهای مالی اسلامی است، بخصوص مفروضات حساب های سرمایه گذاری تسهیم سود (PSIA) در جهت اندازه گیری ریسک، مدیریت ریسک و کفایت سرمایه و نظارت.
فصل ششم با عنوان «شفافیت و نظم بازار در بانک های اسلامی»؛ به دنبال گزارش دادن از تحقیقات تجربی درباره مسائل به دست آمده درباره شفافیت و نظم بازار در بانک های اسلامی است. از آنجا که بانک های اسلامی بر مبنای تسهیم سود شکل گرفته اند شفافیت در آنها از اهمیت بیشتری در مقایسه با بانک های متعارف برخوردار است، چرا که صاحبان حساب های سرمایه گذاری به اطلاعات بیشتری برای کنترل سرمایه هایشان احتیاج دارند. همچنین در مورد پبش زمینه مطالعات درباره این موضوع و ادبیات موجود درباره این موضوع است. در ادامه نیز به پوشش روش تحقیق و نتایج این مطالعه می پردازد.
فصل هفتم با عنوان «طراحی یک سیستم رتبه سنجی اسلامی، با رویکرد جامع»؛ قصد دارد یک ابزار متفاوت برای تخمین صحت عملیاتی بانک های اسلامی را مورد ارزیابی قرار دهد. بر همین اساس پیش زمینه ای از نیاز به طراحی یک سیستم رتبه بندی مناسب برای بانکها به منظور صحت عملیات بانکها را مطرح می کند. همچنین ابعاد برجسته عملیات بانکداری اسلامی و نیز تفاوت های آن با بانکداری مرسوم را بحث می کند و در نهایت نیز رویکردهای ممکن در طراحی سیستم رتبه بندی بانکهای اسلامی را در مقیاسی جامع بحث می کند.
فصل هشتم با عنوان «بانکداری در اسلام، مؤلفه های شفاف سازی مسئولیت اجتماعی شرکت»؛ به دنبال مطالعه اندازه گیری سطوح شفاف سازی اجتماعی گزارش های سالانه بانک های اسلامی در مقایسه با اصول اسلامی است. همچنین معین کردن مؤلفه های شفاف سازی اجتماعی بانک های اسلامی؛ که متعاقباً سودمندی اندازه گیری های شفاف سازی به دست آمده را مورد آزمون قرار خواهد داد.
فصل نهم با عنوان «تعبیر صاحبان حقوق از مسئولیت اجتماعی ـ حاکمیتی؛ بانکهای اسلامی، با تکیه بر اقتصاد مالزی»؛ بر موضوعات مبنایی مثل استنباط ذی نفعان در بانکهای اسلامی از مسئولیت اجتماعی ـ حاکمیتی بانکهای مذکور تمرکز دارد. بر همین اساس ابتدا در مورد پیدایش CSR در غرب را توضیح می دهد. سپس ارتباط CSR با بانکهای اسلامی را مورد تحلیل بیشتری قرار می دهد. و در نهایت نیز سؤالات تحقیق و روش شناسی تحقیق را مورد بحث و بررسی قرار داده، یافته های تحقیق را ارائه می دهد.
فصل دهم با عنوان «ارزیابی مسئولیت اجتماعی مالی اسلامی، با استفاده از تجربیات صندوق های سرمایه گذاری دارای مسئولیت اجتماعی»؛ به دنبال ارزیابی اختلاف و بررسی وضعیت مؤسسات مالی اسلامی در ارتباط با اهداف اعمال و تعهدات آنها به عنوان نهادهای کمک کننده اقتصادی به رفاه انسانی است. در نتیجه ادبیات و مطالب مربوط به CSR که به موضوع مسئولیت اجتماعی می پردازد و CSP که به مسئولیت پذیری اجتماعی شرکتها توجه می کند مورد توجه قرار گرفته اند. مطابق با آنچه گذشت، این مطالعه به بررسی نظرات پژوهشگران دانشگاهی از جمله حسن و تاج الدین می پردازد. آن دو، ارزیابی عملکرد مؤسسات مالی اسلامی را در ارتباط با میزان انجام مسئولیت های اجتماعی انسان ، مطرح کرده اند. همچنین این تحقیق به دنبال تشخیص مسیر ارتقای نقش مسئولیت اجتماعی مؤسسات مالی می باشد. تجارب صندوق های سرمایه گذاری دارای مسئولیت اجتماعی غرب به منظور نیاز به ارتقاء رفاه انسانی، در این تحقیق بیان شده است.
فصل یازدهم با عنوان «ارزیابی کارآیی بانکداری اسلامی، بر اساس مدل های رایج اقتصاد سنجی»؛ به توضیح روش اصلی شاخص و چارچوب مدل های تئوریک در حالت کلی می پردازد که برای ارزیابی بانک ها مورد استفاده قرار می گیرد؛ در ادامه به ارزیابی از بعضی همکاری های انجام شده در موضوع اقتصاد سنجی اسلامی پرداخته است و در مورد اینکه بانکداری اسلامی باید به عنوان یک پدیده مواجه با به کمال رسیدن حرکت های اصلاح طلبانه پویا در جوامع اسلامی بازبینی شود به بحث پرداخته است.
فصل دوازدهم با عنوان «ارزیابی مراکز مالی ویژه، مورد مطالعه ترکیه»؛ در مورد عملکرد مراکز مالی ویژه در ترکیه در طی 20 سال اخیر هم طی مدت بحران اقتصادی و هم در زمان عادی به بررسی پرداخته است. این مطالعه باعث افزایش فهم ما از مشکلات پیش روی این نهادها و عملکرد آنان در مقایسه با دیگر نهادهای مالی و سهم آنان در بخش های مالی و واقعی اقتصاد خواهد شد.
فصل سیزدهم با عنوان «سرمایه گذاری اسلامی، با توجه به شواهدی از شاخص های داوجونز و فوتسی»؛ اثر نظارت اخلاقی را بر عملکرد دو شاخص مذکور، با استفاده از تعدادی از تکنیک های ارزیابی عملکرد، را بیان می کند. در این مقاله، با بررسی اثر وضعیتهای اقتصادی مختلف، تحقیقی جامع در مورد عملکرد صحیح هر شاخص ارائه شده است.
فصل چهاردهم با عنوان «تحقیق و پژوهشی درباره مدلهای بدیل بانکداری اسلامی»؛ چشم انداز ارزیابی مدل های نظری سیستمیک بانکداری اسلامی را در یک نظم و ترتیب تاریخی توضیح می دهد. همچنین ماهیت این انتقال نهادی و مفهومی را به تصویر می کشد. در عین حال ابعاد منظم، زیست پذیر، توسعه ای، متعالی و انسان دوستانه و جهانی بانکداری اسلامی را نشان می دهد. به طور خاص بر مبنای بازبینی جامع مدلهای بدیل بانکداری اسلامی، این فصل این حقیقت را روشن می سازد که سیستم بانکداری اسلامی ذاتاً از محدوده واسطه گری مالی محض فراتر رفته و به گونه ای اجتناب ناپذیر، یک چارچوب، زیربنا و طرح منظم، منصفانه و متعالی، جامع و جهانی از بانکداری اسلامی را شامل می شود.
فصل پانزدهم با عنوان «بسیج منابع بدون بهره برای پروژه های سرمایه ای عمومی، کاربرد وام های داخلی اسلامی»؛ به دنبال پاسخ گویی به این سوال است که آیا راه جدیدی برای تأمین مالی پروژه های سرمایه بر عمومی لازم بدون افزایش مالیات، افزایش بدهی ملی یا ایجاد تورم وجود دارد؟
فصل شانزدهم با عنوان «تجزیه و تحلیل مطالعه امکان سنجی اجرای مشارکت مناقصه در بانک های اسلامی اندونزی»؛ این مقاله در تلاش است که مطالعه امکان سنجی مشارکت مناقصه را در جایگاه تسهیلات برای مشتریان با استفاده از نگرش کیفی و تحلیل حساسیت را مورد بررسی قرار دهد.
فصل هفدهم با عنوان «ضرورت بهسازی قانونی برای به وجود آوردن مبنای قانونی اوراق بهادار بر مبنای دارایی (صکوک) در اندونزی»؛ هدف این فصل به وجود آوردن مقدمه ای برای بازبینی بعضی قوانین است که می توانند یک محیط قانونی مساعد در جهت اطمینان بخشیدن به اوراق بهادار دارایی اسلامی به وجود آورند. این فصل به دنبال توضیح دلیل این است که چرا اوراق بهادار دارایی مناسب ترین روش تامین مالی در جهت بسیج منابع برای نهادهای اسلامی است و چرا رویه قانونی موجود در اندونزی به صورت کامل مناسب نیست و نیاز به بازبینی دارد.

موضوع:
پیشرفت های اقتصاد و مالی اسلامی

اهداف:
پیشرفت های اقتصاد و مالی اسلامی ارائه شده در ششمین کنفرانس بین المللی اقتصاد و مالی اسلامی: ارزش های اخلاقی و اجتماعی از مالی و اقتصاد جدا شدنی نیستند.
جنبش اقتصاد و مالی اسلامی که از ۳۰ یا ۴۰ سال اخیر شکل گرفته است، می تواند به عنوان حرکتی در جهت ورود ارزش های اخلاقی و عدالت اجتماعی به هسته اصلی اقتصاد و مالی تلقی شود. شاید مالی و اقتصاد اسلامی دو رشته ای هستند که نسبت به سایر رشته های اجتماعی موضوعات جدید و کاربردهای جدید بسیار مهمی را در گذشته نه چندان دور معرفی کرده اند.
این جریان نیاز به دستیابی به انبوهی از پیشرفت ها را ایجاد نموده و تعیین خلاء هایی را که در توسعه این جریان وجود دارند الزامی می کند. همچنین این حرکت، به تشخیص و معرفی موضوعات نظری و عملی غیرقابل حل که ممکن است عوامل محدود کننده رشد، در نظم کنونی مالی و اقتصاد و یا در کاربردهای بخش مالی و اقتصاد باشند، می پردازد. ششمین کنفرانس بین المللی مالی و اقتصاد اسلامی، به منظور دستیابی به اهداف مذکور، به طور دقیق و جامعی سازماندهی و برگزار شد.

نتایج:
يك تغيير مسئله (problem shift) در مالي اسلامي اتفاق افتاده است.( اين اصطلاح توسط لاكاتوس در سال 1976-1978 استفاده شد) اين اصطلاح در ادبيات علمي و دانشگاهي به اين معني است كه تلاش هايي صورت مي گيرد تا زيست پذيري مالي اسلامي را در جهت اصلاح روش هاي اعمال و كاركرد، اثبات كند. در عمليات مالي اسلامي تغيير مسئله ها عبارتند از :
نگاه بد گمانانه به مرابحه به پذيرش آن به عنوان يك حالت صحيح و مفيد از مالي تبديل شده است.
در بخش خصوصي، مالي اسلامي از فعاليت تجاري در حاشيه به جريان اصلي تبديل شده است.
در بخش عمومي، رويكرد اسلامي كردن كامل سيستم ها جاي خود را به يك رويكرد تدريجي داده است كه اجازه مي دهد سيستم دوگانه از مؤسسات مبتني بر بهره و مؤسسات مبتني بر عدم وجود بهره به طور همزمان وجود داشته باشند و حذف به تدريج صورت گيرد.
در مورد ليست محصولات مالي موجود، ارائه محصولات اصلي به طراحي رديفي از محصولات جديد به صورت تركيبي از قراردادها كه در مورد ريسك و بازده داراي تحرك متفاوتي هستند، منجر شده است.
در ساختار صنعت، تمركز محض بر بانكداري جاي خود را به يك صنعت مالي اسلامي بسيار متنوع شده با شمولي از بازار هاي مالي داده است.

ویژگی های ممتاز و انحصاری اثر:
مباحث مربوط به مالی و اقتصاد اسلامی در محیط علمی دنیای امروز از اهمیت خاصی برخوردار است. بحران سال ۲۰۰۸ امریکا بسیاری از سیاست های مالی غرب را که بر اساس بنیان باطل بهره قرار دارد به چالش جدی دچار کرده است؛ از طرف دیگر توسعه مباحث مالی اسلامی که بر اساس تسهیم سود و زیان بین در دو طرف قرارداد است، نوید بخش استقبال جهانی از این مباحث است.
کتاب حاضر، حاوی پانزده مقالة برگزیدة ششمین کنفرانس بین‌المللی مالی و اقتصاد اسلامی است که بانک توسعة اسلامی در سال 2007 برگزار کرده است. در این مقاله‌ها چهار حوزة روش‌شناسی اقتصاد اسلامی و ماهیت‌ مالی اسلامی؛ نیاز مؤسسات مالی اسلامی به شفافیت و مدیریت ریسک و کاربرد آنها و موضوعات مرتبط با مالکیت شرکتی و ارزیابی عملکرد مورد مطالعة نویسندگان قرار گرفته است.

دیدگاه‌های دیگر در مورد مسئله اصلی:
تغييرات بیان شده در بخش نتایج يك بازبيني دقيق دوره اي به اين موضوعات و همچنين توسعه آنها را الزامي مي كند. كنفرانس بين المللي اقتصاد و مالي اسلامي كه در21-24 نوامبر سال 2005در جاكارتاي اندونزي برگزار شد از سري كنفرانس هايی است که از سال1976ميلادي به صورت دوره اي برگزار می شود. مقالات اين كتاب بعضي موضوعات جديد و برخي موضوعاتي كه تجديد شده اند را ارائه مي كند. اين موضوعات تجديد شده همان تغيير مسئله هايي است كه در بالا ذكر گرديد كه در حوزه عملي و نظري مالي اسلامي چنين تغييراتي به وجود آمده است. به طور مشابه در ارتباط با بازارهاي سرمايه اسلامي، آن چالش هايي كه سيستم مالي اسلامي با آن روبرو مي شود، هم اكنون نيز داراي اعتبار هستند. اگرچه اين امر حكايت از فقدان عمومي پيشرفت در اصلاح چالش ها دارد، ولي تغييرات قابل توجهي بين گذشته و حال وجود دارد.

محورهای پیشنهادی برای پژوهشگران:
روش شناسي اقتصاد اسلامي و ماهيت مالي اسلامي
نياز مؤسسات مالي اسلامي به شفافيت و مديريت ريسك و كاربرد آنها.
موضوعات مرتبط با مالكيت شركتي
ارزيابي عملكرد
حاکمیت شرکتی و مسئولیت اجتماعی

محدودیت‌های پژوهش:
در ترجمه کتاب مذکور، وجود اصطلاحات تخصصی مالی و فقهی از جمله صعوبت و محدودیت هایی بود که ترجمه کتاب را با چالش همراه می کرد. کتاب مذکور جمع آوری از برترین مقالات ارائه شده در کنفرانس مالی اسلامی است که هر کدام به موضوعی پرداخته است و دامنه موضوعات متعدد و پیچده است.

سال نشر

۱۳۹۰

تیراژ

۱۵۰۰

نوبت چاپ

دوم

تعداد صفحات

۶۷۲

شابک

۹۷۸-۶۰۰-۲۱۴-۰۶۳-۰

نویسنده

اقبال منور,

حامد تاجمیر ریاحی,

حمزه مظفری,

سید علی سلمان,

مولجوان دادنگ

ناشر

دانشگاه امام صادق (ع)

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “پیشرفت های اقتصاد و مالی اسلامی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دوازده − یک =