جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

پول و بانکداری اسلامی

مباحث مربوط به «مالي اسلامي» (IslamicFinance) كه مؤسسات پولي، مالي و بيمه‌اي اسلامي (شامل بازار پول اسلامي، بازار سرمايه اسلامي و بازار بيمه اسلامي) را در بر مي‌گيرد، از اهميت بالايي در اقتصاد اسلامي برخوردار است. تحولات شگرف «پول» در سده‌هاي اخير و ظهور پديده «بانكداري»، مسائل جديدي را در جوامع اسلامي ايجاد كرده و اجتهاد مستمر در آن‌ها را اجتناب‌ناپذیر ساخته است. از سوي ديگر، ظهور بانكداري اسلامي در كنار بانكداري متعارف در چند دهه اخير نيز عرصه جديدي در اقتصاد اسلامي گشوده است و انجام تحقيقات علمي براي انطباق دقيق و همه جانبه اين نوع بانكداري بر موازين شرعي از يكسو، و كارآيي و كارآمدي آن از ديگر سو را ضروري ساخته است.

اين كتاب با هدف آشنايي مخاطب با پول، بانكداري اسلامي و ايده‌ها و نظريات انديشمندان مسلمان در اين خصوص در پنج فصل سامان يافته است.

در فصل نخست كه به مباحث پول پرداخته مي‌شود، پس از ذكر نكاتي مقدماتي همچون تعريف و انواع پول، مباحث مربوط به چگونگي ماليت پول از نگاه فقهي، پول در صدر اسلام و تفاوت آن با پول رايج، سياست‌هاي پولي منطبق با شريعت و اصول كلي نظام پولي در اسلام مطرح مي‌گردد. پاره‌اي از اين مطالب، بسان مقدمه براي مباحث فصول بعدي است.

فصل دوم به موضوع تورم اختصاص يافته است. در اين فصل، ضمن تبيين مفهوم، انواع و علل تورم، وجود پديده تورم در عصر شارع به بررسي نهاده مي‌شود و علل و عوامل نوسان قيمت‌ها در آن زمان و نيز راه‌هاي مقابله با آن در سخن و سيره معصومان مطرح مي‌شود.

در فصل سوم با عنوان «بهره و ربا»، پس از مفهوم‌شناسي ربا و بهره، نخست دلايل علميت نظام بهره نقد و بررسي مي‌شود، سپس نارسايي‌هاي نظام بهره مطرح مي‌گردد، و آن‌گاه به تفصيل نظريات مشروعيت بهره و دلايل آن به بررسي نهاده مي‌شود. هدف آن است كه نشان دهيم آيا نظام بهره موجود در بانكداري متعارف، از نگاه انديشمندان و فقيهان مسلمان مشروعيت ديني دارد و مي‌توان به گونه‌اي آن را توجيه نمود يا خير.

فصل چهارم به مسأله جواز يا لزوم جبران كاهش ارزش پول مي‌پردازد. با توجه به وجود پديده تورم و كاهش مستمر ارزش پول، آيا از نگاه ديني مي‌توان جبران كاهش ارزش پول در ديون مدت‌دار را الزامي يا دست‌كم جايز شمرد و شرط دريافت مقدار اضافه تا اين حد را مشروع دانست؟ و آيا از اين موضوع مي‌توان در نظام بانكي هم بهره گرفت؟ با توجه به اختلاف ديدگاه‌ها در اين مسأله، دلايل هر ديدگاه به تفصيل بررسي شده است.

فصل پنجم به مباحث بانكداري اسلامي اختصاص مي‌يابد. پس از تعريف و ذكر ويژگي‌هاي بانكداري اسلامي و تاريخچه آن، ساختار بانكداري بدون ربا در ايران به عنوان نمونه، در بخش تجهيز و تخصيص منابع پولي بررسي شده و احكام فقهي مرتبط با آن در اثناي بحث مطرح گرديده است. پس از آن، مسأله ميزان انطباق بانكداري در ايران با موازين شرعي و مسائل چالشي آن از جمله جريمه ديركرد بررسي شده و در پايان، موفقيت نسبي بانكداري اسلامي در سطح جهان و نيز مشكلات فراروي اين نوع بانكداري موضوع بحث قرار گرفته است.

درباره اين نوشتار يادكرد چند نكته شايسته است:

1. كتاب پيش رو با هدف متن درسي «پول و بانكداري اسلامي» در مقطع كارشناسي رشته اقتصاد (در حد 3 واحد) تدوين شده است. مطالب اين كتاب – كه پس از سال ها تدريس و ارزيابيِ نقاط قوت و ضعف و نيز نيازسنجي علمي دانشجويان نگارش يافته است –  از جامعيت، دقت و استناد به منابع دست اول و معتبر برخوردار است و براي دانشجويان دانشگاه‌هايي كه تلفيقي از نظام آموزشي حوزه و دانشگاه را اعمال مي كنند، مفيدتر مي‌نمايد. با اين حال، مطالب اصلي و عمومي تر، بدنه اصلي كتاب را تشكيل مي دهد و براي عموم دانشجويان مفيد و لازم است. مطالبي كه در درجه دوم از اهميت قرار داشته يا نكاتي عميق تر و دقيق تر را در بر دارد، جداگانه و در بخش «براي مطالعه» براي علاقه‌مندان سامان يافته است.

2. سرفصل هاي كتاب، با توجه به طرح تحول علوم انساني در دانشگاه ها و دروس اقتصاد اسلامي جديد در برنامه آموزشي تدوين شده است. بر اساس اين طرح، در مقطع كارشناسي اقتصاد، 15 واحد درسي مرتبط با اقتصاد اسلامي گنجانده شده است كه عبارتند از: اقتصاد اسلامي (1) (مباني فقهي اقتصاد اسلامي)، اقتصاد اسلامي (2) (آشنايي با اقتصاد اسلامي)، پول و بانكداري اسلامي، بازارهاي ماليِ اسلامي، و انديشه هاي اقتصادي در تمدن اسلامي.

از اين رو سرفصل هاي پيش رو، مباحث پول و بانكداري اسلامي را در بر مي‌گيرد و مطالب مربوط به ديگر عناوين يادشده و از جمله مباحث مربوط به بازار سرمايه به جاي خود موكول شده است.

 

موضوع:

پول و بانکداری اسلامی

 

مخاطبان اصلی:

دانشجویان رشته اقتصاد

سال نشر

۱۳۹۴

تیراژ

۵۰۰

نوبت چاپ

اول

تعداد صفحات

۳۷۶

شابک

۹۷۸-۶۰۰-۷۰۴۴-۱۶-۲

نویسنده

جواد ایروانی

ناشر

دانشگاه علوم اسلامی رضوی

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “پول و بانکداری اسلامی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هجده − پنج =