جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

واکاوی مفهوم ایدئولوژی در اندیشۀ شریعتی و سروش

چکیده:

ایدئولوژی در حوزه‌های مختلف علوم انسانی، مانند فلسفه، جامعه‌شناسی، علوم سیاسی و دین‌شناسی مورد مطالعه قرار می‌گیرد. هدف از این پژوهش واکاوی ایدئولوژی در اندیشۀ شریعتی وسروش است، و به دنبال پاسخ به این سئوالات است: ایدئولوژی در هر یک از حوزه‌های مذکور به چه معنا است؟ سروش و شریعتی، هریک، در کدام‌یک از این حوزه‌ها جای دارند؟ آیا سروش در نقد شریعتی راه را به درستی رفته است؟ در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی _ تحلیلی، نتیجه گرفته شده است که فلسفه ایدئولوژی را به معنای مبنای تجربی اندیشه‌ها یا آگاهی کاذب دانسته و جامعه‌شناسی آن را به معنای مبنای واقعیت اجتماعی یا آگاهی راستین تلقی نموده است. سروش، با غفلت از گسترۀ معنایی ایدئولوژی، نقشی ابزاری و گزینشی عمل نمودن به آن داده است و به نفی همۀ ایدئولوژی‌ها و به نقد اندیشۀ شریعتی پرداخته است، در حالی که شریعتی ایدئولوژی را بیان‌کنندۀ یک واقعیت اجتماعی می‌داند و نقشی پویا و حرکت‌آفرین به آن می‌دهد و، با عنصر اجتهاد، آن را از خطر ایستایی و دگم‌اندیشی دور می‌داند. لذا، وجود ایدئولوژی را ضرورت همۀ جوامع بشری در همۀ اعصار می‌داند و صلای پایان ایدئولوژی‌ها را از توطئه‌های نظام سلطه سرمی‌دهد، هرچند شریعتی نیز در مفهوم و مصداق ایدئولوژی دچار مغالطاتی شده است.

[pdf-embedder url=”https://ketabshenakht.com/wp-content/uploads/2020/09/PWQ_Volume-9_Issue-بهار-96-مسلسل-31_Pages-163-186.pdf” title=”PWQ_Volume 9_Issue بهار 96 – مسلسل 31_Pages 163-186″]

تحصیلات

سمت

علی علم الهدی: دانشیار دانشگاه پیام نور/گروه فلسفه و کلام اسلامی

ابراهیم فیاض: دانشیار دانشگاه تهران

حمیدرضا ضیایی: استادیار دانشگاه پیام نور/گروه فلسفه و کلام اسلامی

علی واعظی: عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور

تعداد صفحات

24

فصلنامه

فصلنامه علمی-پژوهشی آيين حكمت، سال نهم، شماره 31، بهار 1396

نویسنده

ابراهیم فیاض,

حمیدرضا ضیایی,

علی علم الهدی,

علی واعظی

ناشر

دانشگاه باقر العلوم (ع)

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “واکاوی مفهوم ایدئولوژی در اندیشۀ شریعتی و سروش”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.