جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

واکاوی مفهوم اختیار در حکمت متعالیه

چکیده:
نوشتار کنونی بر آن است تا بر اساس مبانی حکمت متعالیه و سخنان حکیمان صدرایی، تصویری روشن از معنای اختیار به دست دهد.مهم‌ترین تعریف‌های موجود از اختیار در حکمت متعالیه، عبارتند از: «داشتن مبادی چندگانه علم، شوق، اراده و تحریک عضلات»، «داشتن مبادی دوگانۀ علم و اراده»، «صحة الفعل والترک»، «مشیّة الفعل و‌الترک»، و «استقلال فاعل و نفی اثرپذیری از غیر». در این میان، تنها یک تفسیر جامعیت و اشتراک مفهومی میان تمام مصادیق اختیار را فراهم می‌کند و آن، تفسیر اختیار به دارا‌بودن اراده و علم است؛ آن‌هم با تفسیری ویژۀ حکمت متعالیه که در آن، هر دو مفهوم علم و اراده همانند وجود، در عین غیریت مفهومی، در تمام مراتب هستی حضور دارند و در عین اشترک معنوی، مشکک هستند. معنای جامع اراده که همان ابتهاج، محبت و رضاست، از مصادیق مادون مانند میل و شوق در عالم طبیعت آغاز و تا ابتهاج و محبت ذاتی پروردگار گسترش می‌یابد. تلطیف معنای اراده به محبت وجودی، پذیرش اختیار انسانی را به‌رغم وجود احاطه و سلطه علّت بر انسان، خردپذیرتر و وجدان‌پذیرتر می‌سازد؛ ضمن آنکه توجه به حبّ، اقتضا و طلب ذاتی انسان در مرتبه وجود علمی او نزد حق‌تعالی (عین ثابت)، تبیین اختیار را روشن‌تر می‌سازد و به برخی پرسش‌ها نیز پاسخ می‌دهد.

JPT_Volume 24_Issue 94_Pages 144-167
تحصیلات

امیر راستین: دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی، مشهد
علیرضا کهنسال (نویسنده مسئول):-
سیدمرتضی حسینی شاهرودی :-

سمت

امیر راستین: –
علیرضا کهنسال (نویسنده مسئول):دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد
سیدمرتضی حسینی شاهرودی :استاد دانشگاه فردوسی مشهد

تعداد صفحات

25

فصلنامه

فصلنامه نقد و نظر پژوشگاه علوم و فرهنگ اسلامی دوره 24، شماره 94، تابستان 1398

نویسنده

امیر راستین,

سیدمرتضی حسینی شاهرودی,

علیرضا کهنسال

ناشر

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “واکاوی مفهوم اختیار در حکمت متعالیه”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × چهار =