جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

نگرشی نو به حکم فقهی ربا در بیع معاطاتی

چکیده:
مسئلۀ جریان ربا در بیع معاطاتی نیازمند بررسی اختلاف اقوال بین فقیهان است. مفاد قول برخی از فقیهان گویای آن است که ربا صرفاً در بیع بالصیغه جریان می‌یابد نه بیع معاطاتی. در مقابل، گروهی دیگر، جریان ربا را در مطلق معاوضات اعم از بیع، صلح و … برگزیده‌اند. پاسخ به این پرسشِ اصلیِ پژوهش پیشِ‌رو، در گرو واکاوی ماهیت بیع در برابر معاوضه است. در این پژوهش که با روش توصیفی ـ تحلیلی صورت پذیرفته، به آرای مطرح‌شده در این باره پرداخته شده و ادله ارزیابی شده‌اند. در نتیجۀ این ارزیابی، این‌چنین می‌توان قائل به تفکیک شد: اگر در جریان معامله، قصد طرفین بر این باشد که یکی از دو کالا، ثمن کالای دیگر واقع شود، این قسم از معاوضه را می‌توان مشمول عنوان بیع تلقی کرد: خواه به لفظ باشد یا غیر آن، که صورت دوم عنوان بیع معاطاتی را خواهد داشت و در غیر این صورت، بر معاملۀ مزبور عنوان معاوضه صدق می‌کند. بنابراین، ادلۀ مورد استناد طرفداران جریان ربا در مطلق معاوضات (اعم از آیۀ 275 سورۀ بقره و روایات دلالت‌کننده بر حرمت ربا و …) به اطلاق خود، علاوه بر بیع بالصیغه، بیع معاطاتی را نیز دربر می‌گیرد. ضمن اینکه، در معاوضاتی که شرایط ربا جریان داشته باشد نیز ربا محقق می‌گردد.

تحصیلات

محمدرضا کیخا :
گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی/دانشکده الهیات/دانشگاه سیستان و بلوچستان/ایران
سمیه نوری:
دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سیستان و بلوچستان

سمت

سیدحسین آل‌طاها:
مدیرگروه رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه شهید چمران اهواز

تعداد صفحات

16

فصلنامه

فصلنامه علمی-پژوهشی اقتصاد اسلامی، دوره 25، شماره 94، زمستان 1397

نویسنده

سمیه نوری,

سیدحسین آل‌طاها,

محمدرضا کیخا

ناشر

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “نگرشی نو به حکم فقهی ربا در بیع معاطاتی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج − دو =