نگاهی دیگر به تاریخ قرآن

دفتر نشر معارف

چکیده:

قرآن، برای رسیدن به اهداف خود، دانش‌های متعددی، از جمله تاريخ را با روش خاص خود به کار برده است. بنابراین، منبع مطمئنی برای اطلاع از حوادث تاریخی صدر اسلام به شمار می‌رود. پژوهش حاضر، با همین نگاه، به دنبال مقایسه گزارش‌های «برخی منابع تاریخی» با «قرآن» است. بنابراین، پرسش اصلي خود را بر تفاوت‌ها و شباهت‌های این دو گروه گزارش‌ها بنا گذاشته و در صدد است با کشف پاسخ آن، روش پرداختن قرآن به گزارش‌های تاریخی و وجوه تمایز آن با تاریخ‌نگاری مسلمانان را به دست دهد.

این تحقیق، برای بررسی گزارش‌های منابع تاریخی و مقایسه آن با قرآن، تنها به سه غزوه از مهم‌ترین غزوات نبی اعظم (ص) اکتفا کرده است. این سه غزوه، بازتاب وسیع‌تری در قرآن و منابع منتخب (سیره ابن هشام، تاریخ طبری و مغازی واقدی) داشته‌اند.

روش تحقیق این اثر، «تحلیلی ـ تطبیقی» است که از روش‌های قرآن برای ایجاد تحول بینشی به شمار می‌رود. امامان معصوم (ع) هم گونه‌اي از اين روش را در بررسی صحت و سقم گزاره‌های تاریخی به کار برده‌اند.

برخی یافته‌های این پژوهش عبارت‌اند از: دست‌یابی به موضوع‌های مشترک با کتب تاریخی یا موضوع‌های نزدیک به هم با اختلاف رویکرد، بیان تفاوت‌های موضوعی، چینشی، نحوه ارتباط موضوع‌ها، الگوی ارائه مطالب و الگوهایی از هر غزوه، یافتن برخی تعارض‌ها میان قرآن و منابع تاریخی.

این اثر، تعریفی از موضوع تاریخ در قرآن و ویژگی‌های تاریخ‌نگاری قرآنی ارائه داده که گامی ابتدایی در تعریفی اسلامی از تاریخ است. همچنان‌که الگویی قرآنی را برای درس تاريخ صدر اسلام، به استادان این رشته پیشنهاد داده است.

 

 

نویسنده

محمد حسین دانش کیا

سال نشر

1393

تقدیرنامه و جوایز

شایسته تقدیر هفدهمین همایش کتاب سال حوزه 1394

ناشر

دفتر نشر معارف

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “نگاهی دیگر به تاریخ قرآن”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

3 × پنج =