نقد و بررسی معنویت گرایی

چکیده:

رویکرد معنویت گرا به دین که برخی از روشـنفکران ایـران بـا عنـوان «پـروژة عقلانیـت و معنویت » مطرح کرده اند، با گوهر دین دانسـتن معنویـت قصـد دارد تعامـل دیـن بـا دنیـای مدرن را سامان بخشد و بین این دو مهربانی ایجاد کند. تلقی مذکور با اصـیل دانسـتن بعـد معنوی دین و تعریفی فرادینـی از معنویـت در ایجـاد همزیسـتی مسـالمت آمیـز میـان افـراد معنوی جهان از هر دیـن و آیینـی مـیکوشـد و از سـوی دیگـر دیـن و دینـداران را از بـه اصطلاح تنگناهای قالبی که به زعم ایشان ، شریعت به آنان تحمیـل کـرده ، رهـا کنـد. ایـن رویکرد مبتنی بر نگاه کارکردگرا، با مغفول نهادن پشتوانه های نظری دین ، خواسـتار تبیـین نوعی معنویت سازگار با مبانی فکری جدید در دنیای مدرن است . به نظر میرسد به رغم آنکه مهم ترین مولفه ادعـایی ایـن رویکـرد، تعامـل معنویـت و عقلانیــت بیــان شــده اســت ، نمــیتــوان آن را رویکــردی عقلانــی خوانــد؛ زیــرا بــر گزاره هایی مبتنی است که از راه تجربی اثبات پذیر نیست و انسان مـدرن را در تضـاد با اصالت عقل خودبنیاد به تقلید و تعبد در این حوزه فرا میخواند. افـزون بـر آن ، در این رویکرد، مولفه ها سـازگاری و یکپـارچگی لازم را ندارنـد و کـل ادعـا را دچـار خودویرانگی میکنند. بعد دیگری که سبب ایجاد چالش در این رویکـرد مـیشـود، ناکارآمدی نظریه در مقام عمل است . رنج خودفریبی و اضطراب ناشـی از ناآگـاهی از شرایط آینده ، از معضلاتی است که رویکرد معنویت گرا به آن دامن میزند. مقاله حاضر بر اساس رویکردی تحلیلـی – انتقـادی بـرای بررسـی محتـوایی و میـزان کارآمدی، رویکرد مذکور را در حوزة معنایی، کارکردها، مولفـه هـای سـاختاری و غایات ، تحلیل و بررسی میکند.

تحصیلات

سمت

• محمد عرب صالحی
دانشیار گروه منط فهم دین ژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامي

تعداد صفحات

28

فصلنامه

فصلنامه علمی-پژوهشی قبسات، شماره75، سال20،بهار1394

نویسنده

محمد عرب صالحی

ناشر

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “نقد و بررسی معنویت گرایی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

14 + 17 =