نظریه های بازتاب جهانی انقلاب اسلامی ایران

دانشگاه امام صادق (ع)

کتاب حاضر، ماحصل ده سال تدریس نگارنده در مقطع کارشناسی ارشد و دکترای رشته علوم سیاسی، در موضوع بازتاب‌های جهانی انقلاب اسلامی ایران و تأثیرات عینی آن بر عملکرد کشورهای منطقه است. در گام نخست، پس از بیان کلیات، متدولوژی و موضوع‌شناسی، تئوری‌های پخش و سیستم و کاربست آن‌ها در نحوه تأثیرگذاری انقلاب اسلامی همراه با بررسی‌های موردی، شرح داده شده است. سپس در نگرشی سیاسی، نظریه معادله و انتخاب عقلایی به روایت «هومنز» (1910 1989م) توضیح داده شده است. بنابراین روایت اندیشه امام خمینی(ره) و تجسّم و تجسّد عینی آن در انقلاب اسلامی ایران و به دلیل تأکید بر ارزشمندی رهایی بیت‌المقدس و فلسطین و به دلیل بهره‌مندی از اسلام به مثابه عامل محرک و آزادسازی، به جنبش‌های ضدصهیونیستی حزب‌الله لبنان و جهاد اسلامی فلسطین تأثیرات ماندگاری گذارده است.
در ادامه نظریه‌هایی همچون: «رهیافت میان رشته‌ای در تبیین تأثیرات انقلاب اسلامی»، «رهیافت هرمنوتیک در سنجش تأثیرات انقلاب اسلامی» و … به منظور بررسی موضوع مورد توجه قرار گرفته است. در پایان، الگوهای رابطه دین و سیاست پس از انقلاب اسلامی در جهان اسلام ترسیم و درباره آن‌ها توضیح داده شده است.

بازتاب انقلاب اسلامی بر مناطق، کشورها، متفکران، جریان‌ها و جنبش‌های اسلامی از زمان وقوع تاکنون موضوع این کتاب است. در این حوزه، اطلاعات و داده‌های فراوانی و یا حتی می‌توان گفت بی‌نهایت داده و خبر و واقعیتِ پراکنده وجود دارد. همان‌گونه که فیلم‌سازی می‌کوشد تا از این دست‌مایه‌ها فیلمی بسازد و یا شاعری می‌کوشد تا آن را به نظم درآورد، یک دانشگاهی نیز باید بکوشد رسالت خود را انجام دهد؛ یعنی این اطلاعات بی‌نهایت، ناهمگون را در قالبی نظری به قید کشد و معنا بخش کند. دست‌یابی به مفهوم‌سازی‌های کپسولی و فشرده‌سازی مشاهدات مکرر در قالب یک تعبیر یا حتی یک کلمه و دست‌یابی به تورهای قیاسی برای قالب‌ریزی اطلاعات پیش‌گفته یا تئوریزه کردن استقرائی آن اطلاعات یکی از انتظارات از محافل دانشگاهی است.
محتوای درس «بازتاب انقلاب اسلامی ایران» یکی از بومی‌ترین درس‌های رشته علوم سیاسی در ایران است. کار تدوین نظری محتوای موجود در باب تأثیرات انقلاب اسلامی از طریق متون ترجمه‌ای تأمین نمی‌شود. در آن سوی آب‌ها چنین کاری انجام نشده و نمی‌شود. این کار باید در همین آب و خاک و توسط صاحب‌نظران ایرانی و یا مسلمان سایر کشورهای منطقه انجام شود. از این روی موضوعات این درس یکی از مناطق بکر و حاصل‌خیز و پُر دستاورد برای محققان ایرانی است تا آموخته‌های نظری خود را در یک بازی فکری و در یک آزمایشگاه مناسب برای رشته علوم سیاسی در معرض آزمون عملی قرار دهد و نظریه‌پردازی کند.
در باب منطق طبقه‌بندی فصول می‌توان چنین گفت: فصل اول، کلیات و متدولوژی و موضوع‌شناسی را ارائه می‌کند. فصل دوم، تئوری پخش و کاربست آن و فصل سوم تئوری سیستم‌ها و کاربرد آن در تأثیرات انقلاب اسلامی را همراه با بررسی‌های موردی نشان می‌دهد. بررسی‌های موردی‌ای که در بسیاری موارد به‌منزله سرنخ دادن است و می‌تواند با اطلاعات تکمیلی و به‌روز از سوی پژوهش‌گران بعدی مراحل تکاملی خود را طی‌ کند. در فصل چهارم یک منظر روان‌شناختی سیاسی برای قالب‌دهی به اطلاعات برگزیده شده و نگرش سیاسی به‌عنوان چارچوب راهنما انتخاب شده است.
فصل پنجم، نظریه مبادله و انتخاب عقلایی به روایت هومنز برای توضیح تأثیرگذاری انقلاب اسلامی عصاره‌کشی شده و به‌منزله الگوی تحلیل تدارک دیده شده است و اطلاعات یک بررسی موردی در قالب‌‌های آن الگو ریخته شده است. نظریه مبادله دست‌کم نوعی ادراک موضوع از دیدگاه پژوهندگان مغرب زمین را به ما ارائه می‌کند. هرچند در مواردی با دست‌کاری در گزاره‌ها و بازتعریف مفهومی آن کوشش شده‌ است، کاربست بومی آن امکان‌پذیر شود. فصل ششم بحث نظری پیش‌بینی و مقابله با پیش‌بینی، مدخل ورودی برای ادراک پدیده انقلاب اسلامی و تأثیرات منطقه‌ای آن قرار گرفته است.
در فصل هفتم، متدولوژی بررسی قیاسی تأثیرات انقلاب اسلامی را رها کرده‌ایم و منطق استقرائی را در دستور کار قرار داده‌ایم. بنابراین از جزء به کل حرکت کرده و چارچوب مفهومی سبدهای چهارگانه محقق برای بررسی تأثیرات تهیه شده است. در این منطق، اول پژوهش، دوم نظریه‌سازی شده است. هرچند منطق محقق، استقرایی بوده است؛ اما اکنون کل آماده‌ای است که برای خود محقق و یا محققان بعدی حکم قیاسی پیدا می‌کند. فصل هشتم به‌دلیل سرشت اندیشه‌ای انقلاب اسلامی، یک چارچوب اندیشه‌ای برای معنا کاوی و فهم تأثیرات برون مرزی برگزیده شده است.

موضوع:
موضوع محوری کتاب، توصیف و توضیح و تفسیر تاثیرات و بازتاب انقلاب اسلامی است. اگر ادبیات انقلاب را به علل شناسی و فرایند شناسی و پیامدشناسی و بازتاب های خارجی انقلاب تقسیم کنیم، این کتاب در باره تاثیرات و پیامدهای خارجی انقلاب اسلامی بحث می کند.

مخاطبان اصلی:
دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاهها و مراکز سیاست گذاری در سیاست خارجی و سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی

مسائل اصلی:
انقلاب اسلامی ایران چه تاثیراتی بر جهان اسلام داشته است؟
انقلاب اسلامی چه تاثیراتی بر استراتژی های منطقه ای و بین المللی داشته است؟
انقلاب اسلامی چه تاثیراتی بر کشورهای پنجاه و هفت گانه اسلامی داشته است؟
چگونه می توان این تاثیرات را در قالب های نظری مناسب قالب ریزی کرد؟
آسیب شناسی بازتاب های انقلاب اسلامی چیست؟

اهداف:
هدف قالب ریزی بی نهایت خبر و واقعه مرتبط با تاثیرات انقلاب در خارج و ارایه آنها در نظریه های قیاسی یا استقرا پایه است.

نتایج:
ارتقای سطح نظری درس و آسیب شناسی مناسب بازتاب های انقلاب اسلامی. کافی است فقط جستجویی در باب نظریه پخش در بازتاب انقلاب داشته باشید که این نویسنده برای اولین بار آن را کاربردی کرده است و به دهها مقاله و پایان نامه و حتی کتاب در این مورد برخورد خواهید داشت.

ویژگی های ممتاز و انحصاری اثر:
وجه نظری برجسته کتاب و تدارک قالب های نظری مناسب برای این درس و موضوع و نیز طراحی حدود هزار موضوع که به طور مثال نویسنده در صفحه 28 کتاب آن را توضیح و مصورسازی در جدول کرده است.

دیدگاه‌های دیگر در مورد مسئله اصلی:
کتاب مورد استقبال جدی محافل دانشگاهی قرار گرفته است و جایزه جشنواره فارابی را به خود اختصاص داده است. برخی از نظریه بومی شده و یا تولیدی و استقرایی این کتاب مثل سبدهای چهار گانه و اندیشه شناختی افق گشایی کرده است و ارزش افزوده محسوس داشته است .

محورهای پیشنهادی برای پژوهشگران:
کاربرد سایر نظریه مثل بازاریابی سیاسی و نظریه تصور؛ نظریه گفتمان و نظریه تفسیری و نظریه انتقادی و نظریه الهیات سیاسی و نظریه ژیوپولیتیک می تواند پیگیری شود.

محدودیت‌های پژوهش:
محدودیت اساسی، فقدان و نبود چهارچوب های نظری مناسب برای قالب ریزی بی نهایت داده و خبر در باب انقلاب اسلامی در کشورها و مناطق و جنبش ها و احزاب و متفکران و استراتژی های منطقه ای و بین اللملی بوده است که نویسنده تا حدودی بر آن فایق آمده است.

نویسنده

ابراهیم برزگر

سال نشر

۱۳۹۹

تیراژ

۱۰۰۰

نوبت چاپ

دوم

تعداد صفحات

۳۱۲

شابک

۹۷۸۶۰۰۲۱۴۱۷۵۰

ناشر

دانشگاه امام صادق (ع)

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “نظریه های بازتاب جهانی انقلاب اسلامی ایران”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

هفت − یک =