مهارت های زندگی با نگاه دینی

مطالب این کتاب از سه مهارت اصلی تشکیل شده است:

خودآگاهی

«خودآگاهي» تصوير روشني است كه فرد، درباره ويژگي ها، ارزش ها، نگرش ها، علائق و نيازهاي خويش به دست مي‌آورد.

«خودآگاهي» در موفقيّت و بهروزي انسان، بسيار تأثير گذار است. برخي از اين تأثيرات عبارتند از: جهت گيري صحيح در زندگي، بهره‌گيري از توانمندي هاي فردي و غير فردي، بر طرف سازي نقاط ضعف، كنترل و مهار احساسات و ايمني از آسيب هاي اجتماعي.

«خودآگاهي» در آموزه‌هاي ديني از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. اين مسئله، هم از آيات قرآني قابل استفاده است و هم از احاديث معصومان (ع).

 

مثلث خودآگاهی

«ويژگي هاي مشترك انسان»، «ويژگي هاي فردي» و «شرايط وامكانات پيراموني»، سه ضلع مثلث «ساحت هاي خودآگاهي» را تشكيل مي‌دهند كه با فقدان هر يك از آنها، فرايند «خودآگاهي» به صورت كامل، تحقق نخواهد يافت.

«هدف برتر و نهايي در زندگي» و «عزت و کرامت» دو مورد از مهمترين ويژگي هاي مشترك انسان، به شمار مي‌رود. «عزت و كرامت» نيز در دو بخش «ارجمندي انسان» و «ارجمندي مؤمن» قابل توضيح است كه براي دست‌يابي به هر يك مي‌توان از روش هاي خاصّي بهره گرفت. با شناخت اين ويژگي ها، گامي اساسي در جهت «خودآگاهي» برداشته مي‌شود.

راههاي متعددي براي دست‌يابي و آشنايي با «ويژگي هاي فردي» وجود دارد كه «محاسبه نفس»، «عزت نفس»، «بهره گيري از ارزيابي افراد صاحب نظر»، «حوادث زندگي» و «توجه به الگوها» از شيوه‌هاي كارآمد در اين زمينه به شمار مي‌روند.

شناخت انسان درباره  «شرايط و امكانات پيراموني» خويش نيز نقش تأثيرگزاري در خودآگاهي و موفقيت هر فرد، ايفا مي‌كند. مرور نعمت هاي الهي راهي عملي براي دست يابي به اين عرصه از «خودآگاهي» است. «خداي تعالي»، «دين و مذهب»، «خانواده و محيط آن»، «دوستان و آشنايان»، «رشته تحصيلي»، «حرفه و شغل» و «امكانات مالي» نمونه‌اي از اين نعمت ها و به عبارت ديگر، «امكانات» را تشكيل مي‌دهند.

 

حل مسئله

بر اساس سنّت الهي، سرنوشت تمام انسان ها به چگونگي حل مسائل زندگيِ آنها گره خورده است؛ به گونه اي كه رسيدن به كمال نهايي، بدون حل صحيح مسئله، امكان پذير نيست.

مهارت حل مسئله، اين توانايي را به ما مي دهد كه با توجه به سطح علمي، توانمندي هاي ذهني و تلاش و كوشش خود، بتوانيم در برخورد با يك مسئله، پاسخ هاي متعددي را بيابيم و از ميان آنها بهترين را برگزينيم.

برخي از كارآمدي هاي مهارت حل مسئله، عبارتند از: جلوگيري از بروز بحران؛ ايجاد اعتماد به نفس و احساس توانمندي؛ جلوگيري از استرس رواني؛ جلب اعتماد ديگران.

«پذيرش وجود مسئله در زندگي»، «به دست آوردن اطلاعات از منابع مطمئن»، «اطمينان به وجود راه حل» و «توجه به شرايط زماني و مكاني»، از پيش نيازها و زمينه هاي حل مسئله به شمار مي رود.

براي حل مسئله مي توان پنج مرحله در نظر گرفت: «تعريف مسئله به صورت واضح و عملياتي»، «اطمينان نسبت به صحت هدف»، «پيدا كردن راه‌حل‌ها»، «ارزيابي راه‌حل‌ها و انتخاب بهترين‌ آنها» و«اجراي راه حل برگزيده».

مهارت حل مسئله، همچون هر عمل ديگري با آسيب ها و موانعي رو به رو است. موارد ذيل، نمونه اي از اين آسيب هاست: شتابزدگي، غلبه احساسات و هيجان ها، تعصب و لجاجت، نااميدي، خستگي روحي.

 

مهارت همدلی

«مهارت همدلي» داراي كاركردهاي فراواني است. همدلي هم براي فردِ همدلي كننده، پر ثمر است و هم براي طرفِ مقابل.

بهره مندي از پاداش هاي الهي، پيشگيري از قضاوت هاي نسنجيده، موفقيت در تصميم گيري، جلب اعتماد ديگران، امنيّت رواني و آرامش خاطر از آثار همدلي براي فردِ همدلي كننده است و رهايي از آسيب هاي روحي، بهبود روابط خانوادگي، ايجاد اعتماد به نفس، زمينه بيان برخي ناگفته ها، برخي از آثار همدلي براي طرف مقابل است.

مواد و روش ها

همدلي و ياري كردن ديگران در رسيدن به تعادل روحي، مصاديق فراواني دارد. گاه با بذل و بخشش هاي مالي، گاهي با هزينه كردن از آبرو و گاه تنها با وقت گذاشتن، توجه كردن، گوش دادن به صحبت هاي طرف و برخورد مناسب با شرايط روحي او ـ يعني همدلي ـ مي توان وي را به تعادل روحي بازگرداند. از اين رو، در آموزه هاي ديني، به برطرف كردن ناراحتي و گرفتاري ديگران، توصيه فراوان شده است. مانند «تحملِ گوش دادن به شكايت دردمند، از بزرگواري و آقايي و نيز نهايت نيكي است».

 

زمينه‌هاي همدلي، مراحل و راههاي دستیابي به آن

برخي از زمينه هاي همدلي عبارتند از: انگيزه هاي جدي در رفتار همدلانه، اعتماد سازي و ايجاد آرامش، تشويق همدلي از سوي ديگران، تقويت صفات اخلاقي، بهره مندي از تجربه هاي همدلي، همدردي، ايجاد فضاي مناسب، تلاش در جهت افزايش سعه صدر.

 

مراحل همدلي

رفتار همدلانه از دو مرحله اصلي تشكيل شده است:

1. تشخيص شرايط طرف مقابل

2. مواجهه مناسب با شرايط.

هر يك از اين دو مرحله به شكل ها و شيوه هاي مختلفي قابل انجام است.

 

الف. تشخيص شرايط طرف مقابل

شيوه هاي تشخيص: خود را به جاي ديگران، قرار دادن، گوش دادن مفيد و فعال، توجه به زبان بدن، بازگشت به گذشته خود، بيان ويژگي هاي خود، مطالعه راجع به گروه هاي مختلف مردم.

ب. مواجهه متناسب با شرايط

شيوه هاي مواجهه: يادآوري نكات مثبت يك مسئله، بهره گيري از مهارت هاي كلامي

رعايت سطح فهم ديگران، مهرورزي و ارتباط هاي عاطفي، حمايت و پشتيباني، بهره گيري از باورهاي طرف مقابل.

 

آسيب ها و موانع

وجود برخي مسائل مي تواند به همدلي آسيب زده و آن را ناكام نمايد. موارد ذيل، نمونه اي از آسيب هاست: جبهه گيري عجولانه و به صورت مستقيم، پرسش هاي پي در پي، بي ربط و يا حساسيت برانگيز، سرزنش و يادآوري ناكامي ها.

موضوع:

مهارت های زندگی با نگاه دینی (روانشناسی دینی)

 

 

مخاطبان اصلی:

جوانان تحصیلکرده، ولی برای عموم نیز قابل استفاده است.

 

مسائل اصلی:

سخن دین در مهارت های زندگی چیست؟

برای مهارت خودآگاهی از متون دینی چه راهکارهایی قابل استخراج است؟

برای مهارت حل مسأله از متون دینی چه راهکارهایی قابل استخراج است؟

برای مهارت همدلی از متون دینی چه راهکارهایی قابل استخراج است؟

امتیاز محتوای دینی بر محتوای غربی چیست؟

 

اهداف:

تبیین آموزه های دینی در موضوع مهارت های زندگی.

مهارت های زندگی، عنوان و مفهومی جهانی است که لازم است نگاه اهل بیت (علیهم السلام) هم در این زمینه تبیین شود. در این کتاب به سه مهارت از مهارت های ده گانه یونسکو پرداخته شده است.

 

نتایج:

در آموزه‌های دینی مباحث و راهکارهای مؤثری درباره آن چه سازمان جهانی یونسکو به عنوان مهارت های زندگی مطرح کرده است، وجود دارد که می‌تواند به این مباحث، غنا و ارتقای مطمئن ببخشد.

 

ویژگی های ممتاز و انحصاری اثر:

نگاه دینی به مهارت های مطرح جهانی و در نتیجه ویرایش و ارتقای محتوایی آنها.

 

دیدگاه‌های دیگر در مورد مسئله اصلی:

نگاه برخی در مهارت های زندگی بیشتر به مباحثی است که در فرهنگ غرب ارائه می شود و مباحث درون دینی را موثر تلقی نمی کنند.

 

محورهای پیشنهادی برای پژوهشگران:

در این کتاب تنها سه عنوان از عناوین مهارت های زندگی مرسوم، با رویکرد دینی، تحقیق شده است. (خودآگاهی، همدلی و حل مسئله) سایر عناوین هم نیازمند پژوهش های مستقلی هستند.

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “مهارت های زندگی با نگاه دینی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

17 − شش =