جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

مناسبات عاملیت و ساختار از دیدگاه علامه محمدتقی جعفری

چکیده:
این مقاله بر آن است تا با نگاهی متفاوت از نگاه‌های غالب اروپامحور، آثار یکی از تراث علمی ایران اسلامی یعنی علامه جعفری را بررسی و چارچوبی نظام‌یافته از تلقی ایشان دربارۀ مسئله رابطه ساختار و عاملیت را ساخته و پرداخته کند. این مسئله به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسائل کلان جامعه‌شناسی، در حوزه هستی‌شناسی اجتماعی قابل بحث است. در این مقاله برای اکتشاف، ساختاربندی و بسط نظریۀ علامه جعفری به آثار به جا مانده از ایشان رجوع و تلاش شده با نگاهی جامع به تمامی این آثار، دلالت‌های جامعه‌شناختی وابسته به این مسئله را استخراج و نظریه صائب ایشان را که به صورت پراکنده در آثار وی وجود دارد تبیین کند. این پژوهش در مقام تحلیل، رویکرد توصیفی−تحلیلی دارد.
به نظر می‌رسد علامه جعفری دربارۀ مسئله ساختار‌−عاملیت نگاهی دوگانه دارد. به این معنا که حکمی کلی در مورد عاملان و تمامی ساختارها ابراز نمی‌کند؛ بلکه معتقد است که هر فرد با یک طبیعت اولیه و خارج از زنجیره عوامل جبری پا به این جهان می‌گذارد. این مختصات اولیه می‌تواند هویتی خاص برای فرد به دنبال داشته باشد و به وی نوعی استقلال شخصیت اعطا کند. از سوی دیگر فرد به‌عنوان یک کنشگر اجتماعی در خلأ رشد نمی‌کند؛ بلکه پس از ورود به این جهان تحت تأثیر عوامل طبیعی، محیطی و ساختارهای از پیش شکل گرفتۀ اجتماعی و حتی غرایز شخصی و خودِ طبیعی‌اش قرار خواهد گرفت. نوع حیات فرد و چگونگی مواجهه او با این منابع تأثیرگذار، تعیین‌کننده اصالت کنش فرد یا اصالت ساختارهای اجتماعی در مورد اوست.

تحصیلات

علی ربانی:‌ –
فائزه فهامی: کارشناسی ارشد شیعه‌شناسی گرایش جامعه‌شناسی دانشگاه اصفهان

سمت

علی ربانی:‌ عضو هیئت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه اصفهان
فائزه فهامی: –

تعداد صفحات

32

فصلنامه

دوفصلنامه علمی-پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، دوره 7، شماره 13، بهار و تابستان 1394

نویسنده

علی ربانی,

فائزه فهامی

ناشر

پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “مناسبات عاملیت و ساختار از دیدگاه علامه محمدتقی جعفری”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 − ده =