جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

مراتب ذات حق در سوره اخلاص

چکیده:

سورۀ مبارکۀ اخلاص در شمار سوره‌های مهم قرآن کریم قرار دارد که جایگاه آن در بیانات پرگهر حضرات معصومین (ع) و نیز انظار تفسیری اندیشه‌وران مسلمان نمایان می‌گردد. این سوره دربردارندۀ نکات عمیق عرفانی در ارتباط با ذات حق‌تعالی است که تاکنون معرکۀ آرای بسیاری بوده است. بر این اساس، بنا به نگاه تأویل‌گرا و باطنی‌محور عرفا، فحوای مراتب سه‌گانۀ ذات پروردگار، یعنی غیب‌الغیوب، احدیت و واحدیت، در سورۀ مذکور نهفته است. در این مقاله، به ‌اختصار، رویکرد عرفانی عارفان مسلمان در خصوص مراتب ذات خداوند با وام‌گیری از سورۀ اخلاص بررسی می‌شود. مرتبۀ غیب‌الغیوب، ذات لابشرط مقسمی است که هیچ‌گونه اسم و رسمی ندارد و معرفت به آن با هیچ ابزاری میسر نیست. مراتب احدیت و واحدیت نیز به ترتیب، ذوات بشرط لا و بشرط شیء هستند. البته در لسان عرفان، ذات حضرت حق جلّ شأنه واحد است و تعینات سه‌گانۀ مذکور هر یک بنا به اعتباری نام‌گذاری شده‌اند. گونۀ نگرۀ عرفان به مراتب ذات خداوند با عنایت به سورۀ توحیدی اخلاص معمولاً روایت‌گر این تبیین تفسیری است که «هو» به مرتبۀ خلوت‌خانۀ غیب هویت، یعنی غیب‌الغیوب، اشاره دارد و منظور از «الله أحد»، مقام ذات احدیت و مراد از «الله الصمد» مقام ذات واحدیت است.

[pdf-embedder url=”https://ketabshenakht.com/wp-content/uploads/2020/10/JPTR_Volume-14_Issue-2_Pages-61-78.pdf” title=”JPTR_Volume 14_Issue 2_Pages 61-78″]

تحصیلات

حسین زحمتکش:
دانشجوی کارشناسی ارشد پژوهشکده امام خمینی(ره)

سمت

سیدرضا اسحاق نیا:
استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

تعداد صفحات

18

فصلنامه

فصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش های فلسفی کلامی، دوره 14، شماره 2 – شماره پیاپی 54، زمستان 1391

نویسنده

حسین زحمتکش,

سیدرضا اسحاق نیا

ناشر

دانشگاه قم

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “مراتب ذات حق در سوره اخلاص”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.