جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

عدم تمایز احکام اخلاقی و فقهی اسلام از حیث الزام

چکیده:

بسیاری از اندیشمندان اسلامی در آثار و نظرات خود، میان احکام اخلاقی و فقهی قرآن تمایز نهاده اند؛ در حالی که با بررسی ساختار، مبانی، قلمرو، هدف و موضوع گزاره‌های اخلاقی حوزه خانواده و تطبیق آنها با گزاره‌های فقهی قرآن می‌توان به نتایج همسانی بخصوص در مسأله الزام دست یافت. این پژوهش از طریق بررسی منشأ الزام در فقه و اخلاق و نمایاندن همسانی منشأ آنها، عدم تمایز الزام را در برخی گزاره‌های فقهی و اخلاقی ثابت می‌کند. الزام در گزاره‌های اخلاقی قرآن، مبتنی بر فطریاتی است که با کمک عقل کشف و با اراده الهی اعتبار می‌شوند و از این نظر هیچ تفاوتی با منشأ الزام در گزاره‌های فقهی قرآن ندارند؛ هر دو از یک سرچشمه سیراب می‌شوند، هر دو در تنظیم رفتارهای اختیاری انسان، در تکامل روحی و معنوی او، و در نظم، امنیت و سعادت جامعه موضوعیت دارند و هر دو نیز دارای ضمانت اجرا می‌باشند؛ اما ضمانت اجرای احکام فقهی، به جز عبادات، جنبه جزایی و جریمه دارد و در دادگاههای بشری، قابل بررسی و دادرسی است؛ در حالی که ضمانت اجرای قواعد اخلاقی جنبه معنوی و وجدانی داشته و علاوه بر آثار وضعی دنیایی، عقوبت اخروی دارند، ولی قابل پیگیری در دادگاههای حقوقی نیستند. با اثبات اشتراک منشأ الزام می‌توان راه هایی را که فقها برای اجراکردن احکام فقهی پیشنهاد نموده‌اند، برای احکام اخلاقی نیز (البته با لحاط تفاوت‌ها) پیشنهاد نمود.

[pdf-embedder url=”https://ketabshenakht.com/wp-content/uploads/2020/11/JPTR_Volume-11_Issue-1_Pages-73-102.pdf” title=”JPTR_Volume 11_Issue 1_Pages 73-102″]

تحصیلات

سمت

صدیقه مهدوی کنی
استادیار دانشگاه امام صادق(ع)- دکترای علوم قرآن و حدیث

تعداد صفحات

30

فصلنامه

فصلنامه پژوهش های فلسفی و کلامی دانشگاه قم دوره 11، شماره 1 – شماره پیاپی 41، پاییز 1388

نویسنده

صدیقه مهدوی کنی

ناشر

دانشگاه قم

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “عدم تمایز احکام اخلاقی و فقهی اسلام از حیث الزام”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.