جلد پشتی
پیش نمایش

شرط ذخیره مالکیت

دانشگاه علوم اسلامی رضوی

يکي از ويژگي هاي قرارداد فروش، عبارت از طرفيني بودن تعهدات قراردادی است که به موجب آن فروشنده تعهد به انتقال مبيع و در مقابل خريدار، تعهد به پرداخت ثمن مي کند. در عمل، گاهی اوقات خريدار قادر به پرداخت فوري و يک باره ثمن نيست، مگر اينکه به او فرصتي داده شود تا مبيع را بفروشد يا در پروسه توليد به کار ببندد و از عوايدي که از توليد به دست مي آورد، ثمن را بپردازد. در نتيجه خريدار نيازمند فرصت مناسبي است تا بتواند با فراهم کردن ثمن، آن را به فروشنده پرداخت نمايد.

از طرفي ديگر، همواره اين خطر وجود دارد که  قبل از اينکه خريدار، ثمن کالا را بپردازد، ورشکسته شود و يا اساساً از پرداخت ثمن امتناع کند. در نتيجه فروشنده اي که اقدام به فروش نسيه اي کالاهاي خود مي نمايد، نيازمند تاميني است تا از بازپرداخت ثمن کالا، اطمينان حاصل کند. در عمل دائماً براي فروشندگان اين امکان وجود ندارد که از تک تک مشتريان خود، وثيقه هاي عيني اخذ نمايند؛ زيرا از طرفي، نگهداري وثيقه هاي عيني، نيازمند جا و مکان مناسبي است، علاوه بر اينکه نگهداري اين گونه وثيقه ها، هزينه زيادي بر دوش فروشنده مي گذارد و از طرفي ديگر، در تجارت امروز دنيا، آنچه بسيار مهم است، سرعت بالاي مبادلات تجاري است.

اخذ وثيقه هاي عيني، باعث کند شدن جريان مبادلات بازرگاني مي شود. در نتيجه اين فکر و ايده در معاملات و تجارت هاي کلان پيشنهاد شده است که در عوض اخذ وثيقه عيني از مشتريان، که هم هزينه بر است و هم باعث کند شدن جريان مبادلات مي شود، فروشنده از مکانيسمي در معاملات خود استفاده نمايد که بدون اخذ وثيقه عيني، از بازپرداخت ثمن، اطمينان حاصل کند.

اين مکانيسم معاملاتي که از طرف حقوقدانان کشورهاي اروپاي قاره اي پيشنهاد شده است و در معاملات اين کشورها رواج يافته، «شرط ذخيره مالکيت» است. به موجب اين شرط، فروشنده در عقد، شرط مي نمايد تا زماني که ثمن به طور کامل، پرداخت نشده (يا هر شرط ديگري)، مالکيت مبيع، براي او حفظ و ذخيره گردد. با اين مکانيسم، انتقال مالکيت را تا زماني که شرط مورد نظر محقق نشده، به تاخير مي اندازد. اين شرط را «شرط ذخيره مالکيت» يا «شرط حفظ مالکيت»، نامگذاري کرده اند. در حقوق فرانسه اين شرط با عنوان «la reserve de propriete» و در حقوق انگليس با عنوان «retention of title» و «reservation of title» معروف است.

موضوع:

شرط ذخیره مالکیت

 

مخاطبان اصلی:

1ـ قوه مقننه

2ـ اساتید حقوق و دانشجویان مقطع تحصیلات تکمیلی

 

مسائل اصلی:

1. آيا طرفين قرارداد، مي توانند زمان انتقال مالکيت را از عقد بيع منفک کنند؟

2. ماهيت شرط ذخيره مالکيت چيست؛ صرفاً ايجاد نوعي تضمين و وثيقه براي فروشنده است يا اينکه ماهيتي تعليقي دارد؟

3. اگر ذخيره مالکيت، ماهيتي تعليقي دارد، آيا قرارداد را معلق مي کند يا انتقال مالکيت را؟

4. آثار اين تاسيس حقوقي چيست؟

5. آيا بعد از انعقاد قراردادي که حاوي ذخيره مالکيت است، چه چيز به خريدار منتقل مي شود؟

6.  آيا مشتري تا قبل از پرداخت ثمن و تحقق شرط، نسبت به مبيع، بيگانه تلقي مي گردد يا اينکه به محض انعقاد قرارداد بيع، براي وي نوعي حق عيني به وجود مي آيد؟

7. در فرضي که مبيع قبل از تحقق شرط، تلف شود، از مال چه کسي تلف شده است؟

 

اهداف:

بررسی منطبق بودن یا نبودن «شرط ذخیره مالکیت» با اصول فقه امامیه؛ تا چنانچه چنین شرطی، موافق با اصول فقه امامیه باشد، پیشنهاد اصلاح قانون و پیش بینی آن در قانون ارائه گردد.

 

نتایج:

لازم است، قانون گذار در قانون مدنی، شرط ذخیره مالکیت را پیش بینی نموده و ضمن چند ماده، علاوه بر برشماری انواع شرط ذخیره مالکیت، شرایط و آثار هر کدام را به تفصیل معین نماید.

 

ویژگی های ممتاز و انحصاری اثر:

در خصوص مساله محوری کتاب حاضر، در زمان نگارش کتاب، کتابی به زبان فارسی به رشته تحریر در نیامده بود و لذا بررسی آن و تطبیق بر فقه امامیه، ضروری می نمود.

 

دیدگاه‌های دیگر در مورد مسئله اصلی:

تقریباً حقوق دانانی که تاکنون شرط ذخیره مالکیت را مورد بررسی قرار داده اند همگی بر صحت آن تاکید دارند هر چند تقریباً هیچ یک از این حقوق دانان مساله را از نگاه فقه امامیه، مورد بررسی قرار نداده اند.

 

محورهای پیشنهادی برای پژوهشگران:

1ـ  بررسی انواع شرط ذخیره مالکیت و صحت و عدم صحت هر کدام

2ـ آثار شرط ذخیره مالکیت

3ـ ماهیت حقی که به موجب شرط ذخیره مالکیت برای فروشنده مال، ایجاد می شود.

نویسنده

غلامرضا یزدانی

سال نشر

۱۳۹۵

تیراژ

۵۰۰

نوبت چاپ

اول

تعداد صفحات

۲۰۰

شابک

۹۷۸-۹۶۴-۷۶۷۳-۹۸-۳

ناشر

دانشگاه علوم اسلامی رضوی

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “شرط ذخیره مالکیت”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهارده − یازده =