جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

روابط مذهبی ایران و عثمانی در دوره نادرشاه افشار

چکیده:
راهی که امروزه به ابریشم مشهور گشته، طولانی ­ترین و یکی از پرکاربردترین راه­های تجاری در طول تاریخ مشرق‌زمین بوده است. بخش وسیعی از این راه که غربی­ ترین نواحی چین را به شرقی‌ترین سواحل مدیترانه پیوند می‌داد، از خراسان بزرگ (از قومس تا آن سوی جیحون) می‌گذشت. در قرن نوزدهم در پژوهش­های اروپاییان، نام جاده ابریشم برای این راه متداول شد و به‌زودی نیز شیوع عام یافت. امروزه نیز همه، از شرقی و غربی، این راه تاریخی را به همین نام می‌شناسند و می ­نامند. این نام­گذاری، از آن رو بوده که به گمان این پژوهشگران، عمده­ترین و مهم‌ترین کالایی که در طول مسیر راه مبادله می‌شده، ابریشم بوده است. در پژوهش پیش رو، مسئله درستی یا نادرستی این نام‌گذاری مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس یافته­‌های پژوهش، این نام­گذاری به دو دلیل اساسی نمی­توانسته مبنایی تاریخی و منطبق بر واقعیت­‌های عینی آن داشته باشد. نخست اینکه تا پیش از قرن نوزدهم، در هیچ‌یک از منابع جغرافیایی اسلامی و ایرانی اشاره­ای به نام ابریشم نشده و دست‌کم بخش اعظمی از آن به نام «راه خراسان» نامیده شده و دوم اینکه بررسی جغرافیای اقتصادی و کالاهای مبادله‌شده در طول راه مورد نظر، نمایشگر آن است که ابریشم، تنها یکی از صدها کالای مورد مبادله بوده و هیچ برتری خاصی نسبت به دیگر کالاها نداشته است