جلد پشتی
پیش نمایش

حقوق دیپلماتیک (رهیافت اسلامی)

سمت

گرچه موضوع اصلي کتاب حقوق ديپلماتيك است اما در آن به تفصيل مطالعه تطبيقي حقوق و روابط ديپلماتيك در اسلام با حقوق و روابط ديپلماتيك نوين نيز انجام گرفته است. بنابراين با در نظر داشتن اين نكته كه ديدگاههاي مذاهب چهارگانه اهل سنت توسط نويسنده و ديدگاههاي فقه جعفري از سوي مترجم به صورت پانويس بر كتاب افزوده شده است مباحث اساسي زير در اين اثر مورد مطالعه و بحث قرار گرفته است.
ويژگى هاى بنيادين حقوق ديپلماتيك در اسلام، منابع حقوق ديپلماتيك در اسلام ، اصول حاكم بر روابط ديپلماتيك در حقوق ديپلماتيك معاصر و حقوق اسلام، انواع ديپلماسى در اسلام، ابزارهاي ديپلماسي در اسلام، حق پناهندگى ديپلماتيك، مصونيتها و مزاياى ديپلماتيك در حقوق ديپلماتيك معاصر و حقوق اسلام كه در واقع مركز ثقل مباحث حقوق ديپلماتيك است به همين دليل به تفصيل مبانى و انواع مصونيتها و مزاياى ديپلماتيك در هر دو نظام حقوقي تبيين شده است.
بررسي تطبيقي نهاد استيمان و امان با فرستادگان و سفيران و نيز موضع شريعت اسلامي نسبت به تعرض به مصونيت فرستادگان و سفيران، وضعيت حقوقى سفيران و فرستادگان زمان جنگ در اسلام و چگونگي رفتار با فرستادگان و سفيران در زمان جنگ از ديگر مباحثي است كه به تفصيل در اين اثر بررسي و تبيين شده است.
اسلام در قرن هفتم ميلادى ظهور كرد و از عصر رسالت احترام به فرستادگان و سفيران رعايت مي شد اما سر آغاز قواعد حقوق ديپلماتيك نوين در گستره جهاني كنوانسيون 1961 وين در باره روابط ديپلماتيك است. با وجود اين فاصله زمانى بين ظهور اسلام و آنچه كنوانسيون 1961 در باره مصونيتها و مزاياى ديپلماتيك مقرر داشته است آموزه هاي اسلامي از دو زاويه زماني و موضوعي پيشرو بوده است. فقيهان مسلمان تقريباً همه موضوعات حقوق ديپلماتيك نوين را مطرح نموده و گاه مسايلي كه ممكن است در آينده روي دهد پيش بينى و چاره جويى كردند. در عمل دولتهاى اسلامى به تبادل نمايندگى سياسى فيمابين و با ديگر دول پرداختند و برخى از اصول اسلامى لازم الاجراء را در اين باره رعايت كردند. گرچه نمايندگى سياسى فيمابين دولتهاى اسلامى به «همه ظرفيت هاي خود» دست نيافت ولى حدود دو سوم آنها به فعليت رسيده است.
اسلام از آغاز ظهور خود قواعد ديپلماتيك را محترم داشته و به گسترش و تحكيم آن همت گماشته است. اسلام با ممنوع ساختن هرگونه تعرض و رفتار خلاف شأن نسبت به فرستادگان و سفيران، آنان را در كانون توجه از نظر احترام به شخص و شخصيت آنان قرار داد. بى شك همين توجه علاوه بر ريشه دار نمودن حقوق ديپلماتيك به حقوق بين الملل نيز غني بخشيده است.
اسلام و مسلمانان از ديپلماسى اسلامى و ابزارهاى آن، در نيل به اهداف و منافع دولت اسلامى بهره بردند. جاى خرده بر اسلام نيست زيرا اين منافع عاليه دولت است كه تعيين مي كند چه راه و روشى بايد در پيش گرفت. تئورى مصلحت همواره در گذشته و حال روابط بين الملل سايه افكنده است.
گرچه قواعد روابط بين الملل در اسلام مدت مديدي به دليل شرايطي چون وجود استعمار و بسته بودن باب اجتهاد به منصه ظهور نرسيد، اما شايستگى ها و ظرفيت هاي آن همچنان پابرجاست. اسلام از تعامل با مخالفان نمي گريزد و چنين نيست كه از لوازم ايمان به اين دين، دورى از غيرمسلمانان و پرهيز از همكارى و برقرارى روابط با آنان باشد.
ترديدي نيست حاكميت قواعد حقوق ديپلماتيك، اصول روابط بين الملل و مبانى حقوق بين الملل اسلامي، در آينده روابط سياسى و غيرسياسى دولتهاي اسلامي به اقدامات و اراده مقامات اين كشورها بستگى دارد. اين قواعد در خلاء مجال بروز نمى يابند بايد براى آنها ميدان عمل يافت.
قواعد اسلام در روابط بين الملل به طور عام و روابط ديپلماتيك به طور خاص روشن و شفاف است و در آن غباري وجود ندارد. در پرتو اين آموزه ها قواعدي بي بديل مانند؛ «ممنوعيت قتل فرستادگان» و «ممنوعيت بازداشت فرستادگان يا جلوگيرى از خروج آنان در زمان صلح» از خود به جاى گذاشته است.
قرآن با آيه «وَ ما عَلَي الرَّسُولِ إِلاَّ الْبَلاغُ»(مائدة:99) مصونيت فرستاده را تاييد نموده و در آن دو نكته دارد: نخست؛ وظيفه فرستاده تنها ابلاغ پيام است. دوم؛ فرستاده را سرزنش نشايد چرا كه مامور به ابلاغ پيام است هرچند با تهديد همراه باشد.
قواعد ديپلماتيك در اسلام همچون آينه اي بازتاب قواعد كلي و اصول مسلم آن است. بى توجهى به قواعد حقوق ديپلماتيك اسلامى به بهانه نامعلوم بودن آن و يا داشتن قلمروى ناشناخته مطلب نادرستي است كه هيچ انديشه استواري آن را برنمي تابد.

موضوع:

حقوق دیپلماتیک

مخاطبان اصلی:
پژوهشگران حقوق بين الملل، حقوق ديپلماتيك روابط ديپلماتيك، ديپلماسي و مطالعه تطبيقي بين فقه اسلامي و حقوق بين الملل نوين، ديپلماتها و كارمندان وزارت خارجه و نمايندگان يك كشور درخارج

ویژگی های ممتاز و انحصاری اثر:
اين كتاب از معدود آثاري است كه در حقوق ديپلماتيك اسلام نگاشته شده و أثر جامع و همه جانبه اي است كه كليه زواياى اين رشته و مسايل آن را از نگاه حقوق ديپلماتيك معاصر و فقه اسلامی مورد بحث قرار داده است. ولي نويسنده به فقه شيعه اشاره نكرده است. طي ديداري كه با نويسنده كتاب در قاهره داشتم از ايشان خواستم موافقت كند ضمن ترجمه كتاب فقه شيعه را برآن بيفزايم. ايشان استقبال نمودند و اجازه اي بدين منظور نوشتند كه در صفحات اوليه كتاب چاپ شده است. بنابراين اين كتاب ترجمه صرف نيست بلكه ديدگاههاي فقيهان سلف شيعه و برخي از فقهاي معاصر از جمله مرحوم امام خميني(ره) تا آنجا كه ممكن بود بر كتاب افزوده شده است. اين كتاب جامع ترين مطالعه تطبيقي فقه اسلامي با حقوق ديپلماتيك معاصر است.
براي آشنايي بيشتر به مقدمه مترجم و محقق در اغاز كتاب مراجعه شود.
اين كتاب همچنين حاوي يك كتابشناسي جامع براي محققان اين بحث در حقوق اسلام و حقوق ديپلماتيك نوين است.

دیدگاه‌های دیگر در مورد مسئله اصلی:
يكي از شاخه هاي دانش حقوق معاصر كه اسلام سهم به سزايي در توسعه آن داشته است حقوق ديپلماتيك است. در اين كتاب سهم آموزه ها و تمدن اسلامي در توسعه حقوق ديپلماتيك بررسي شده است و به ادعاي قصور و ناتواني اسلام در پاسخ به مسايل نوپيدا پاسخي در خور داده است.
براي آشنايي بيشتر به مقدمه مترجم و محقق در اغاز كتاب و نتيجه كلي كتاب مراجعه شود.

محورهای پیشنهادی برای پژوهشگران:
حقوق كنسولي و نمايندگي دولتها نزد سازمانهاي بين المللي نياز به مطالعه تطبيقي دارد

محدودیت‌های پژوهش:
صعوبت ترجمه متون كهن و نامه هاي ديپلماتيك سران و پادشاهان گذشته بويژه صبح الاعشي قلقشندي و مانند آن
و فقدان آثار و ادبيات بحث در آثار فارسي

نویسنده

سید مصطفی میر محمدی عزیزی

سال نشر

۱۳۹۶

تیراژ

۶۰۰۰

نوبت چاپ

سوم

تعداد صفحات

۴۴۴

شابک

978-964-530-621-0

تقدیرنامه و جوایز

شایسته تقدیر در چهاردهمین همایش کتاب سال حوزه

ناشر

سمت

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “حقوق دیپلماتیک (رهیافت اسلامی)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15 − 9 =