داخل رو نگاه کنید

حدیث شبلی در اسرار حج؛ روایت شیعیان یا حکایت صوفیان؟

چکیده:
در برخی از متون متأخر شیعه، گفت‌وگویی میان امام زین‌العابدین(ع) با شخصی به نام «شبلی» نقل‌ شده که در آن، امام(ع) به تأویل مناسک حج و اسرار معنوی آن با صبغة عرفانی پرداخته است. این روایت از زمانی که محدّث نوری آن را در «مستدرک الوسائل» نقل کرده، مورد توجه و استناد نویسندگان معاصر شیعه قرار گرفته است. با این‌حال، دربارة این روایت، ابهامات متعددی در زمینة سند، اعتبار و ماهیت شخص مورد خطاب امام(ع) وجود دارد که نویسندگان شیعه درباره آنها به نتیجه قطعی و روشنی نرسیده‌اند.
یافته‌های این پژوهش، نشان‌دهندة آن است که در متون نسبتاً کهن صوفیان و گاه سایر منابع عامه، تحریرهای متفاوتی از این گفت‌وگو، اما با ساختاری مشابه آن، وجود دارد که در بیشتر آنها تأویل عرفانی مناسک حج از زبان یکی از مشایخ صوفیه، در قالب گفت‌وگویی میان جنید بغدادی و مرید وی ابوبکر شبلی، دو صوفی برجسته مکتب تصوف بغدادی در سده‌های سوم و چهارم هجری، یا میان شبلی و صوفی دیگری روایت ‌شده است و تحریر شیعی و مفصل‌تر آن، احتمالاً در دوره‌ای متأخر، به شکل گفت‌وگوی میان شبلی و امام زین‌العابدین(ع) به متون شیعه راه پیدا کرده است.

تجصیلات

احمد خامه یار دکترای تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه تهران

سمت

تعداد صحفات

25

پژوهشنامه

پژوهشنامه حج و زیارت دوره 6 شماره 1

ناشر

پژوهشکده حج و زیارت

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “حدیث شبلی در اسرار حج؛ روایت شیعیان یا حکایت صوفیان؟”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سه × 2 =