جايگاه امام علي (ع) در آرا کلامي اسماعيليه

چکیده:
توافق بر سر وصايت و جانشيني علي (ع) موضوع مشترک ميان همه فرق شيعي است و شاخص تفکر شيعي انقياد در برابر ولايت اميرالمومنيين علي بن ابي طالب (ع) است. در ميان فرقه هاي شناخته شده شيعه، اسماعيليان قرائتي متفاوت از جايگاه امام علي (ع) در سلسله مراتب ائمه دارند. جايگاه ممتاز و متفاوت امام علي (ع) و گاه منحصر بفرد وي در سلسله مراتب ائمه اسماعيليه يافت پاسخ اين پرسش اساسي را ضروري کرده است که جايگاه علي (ع) در سلسله مراتب ائمه اسماعيليه چيست؟ و اين که تغيير و تطور جايگاه امامت علي بن ابي طالب (ع) در سلسله مراتب ائمه چه تاثيري بر سلسله مراتب ائمه اسماعيليه به عنوان هفت اماميان داشته است؟ دستامد اين پژوهش به شيوه مطالعات تاريخي متکي بر منابع متقدم اسماعيليه نشان داد که در منابع متقدم اسماعيليه علي (ع) امامت است منصوص که ضمن برخورداري از وصايت و وزارت نبي اکرم (ص) و دارا بودن مقام اخوت از مرتبه اساس به عنوان عالي ترين رتبه در سلسله مراتب علوي هم برخوردار است. در عقايد آنها اين مرتبه به همراه وصايت تنها مختص علي (ع) است و هيچ يک از امامان هرگز در اين مرتبه قرار نمي گيرند. همين انحصار و اين تغيير جايگاه در آرا متکلمان اسماعيلي همواره تابع تغيير بنيادين تفکرات کلامي ايشان بوده و همواره در جهت تقويت مشروعيت فاطميان کاربست يافته است.