تقابل عقل و هوا در کلام امام علي (ع)

چکیده:
بزرگ ترين دشمن سعادت و رستگاري آدمي نفس خودبين و هوس مدار اوست. اين مرتبه از نفس زمينه را براي راه يابي اخلاق ناپسند به عرصه وجود انسان فراهم مي کند؛ اگر آدمي با اين مرتبه از نفس مبارزه کند، مي تواند خويشتن اصلي خود را پيدا کند و به مرتبه بالاتري نائل آيد. از اين رو، مجاهده با نفس و کنار زدن هواهاي نفساني موجب به بار نشستن اخلاق و شکوفا شدن آن در وجود آدمي مي شود. در عين حال، تنوع و کثرت جلوه هاي هوا و هوس در انسان مبارزه با آن را دشوار مي کند؛ به ويژه به اين سبب که هوا در برابر عقل است، اما از جنس عقل عملي، نه عقل نظري، و هواي نفس مانع پديد آمدن انگيزه هايي است که براي تحريک عقل عملي لازم اند. هواي نفس حتي در عقل نظري هم اختلال ايجاد مي کند؛ به طوري که گاه انسان باطل را حق مي انگارد يا عملا به شرک روي مي آورد. ازآن جا که در منطق قرآن منشا همه گناهان به هواپرستي منتهي مي شود و مرجع همه اوصاف رذيله شرک است، هواپرستي در حقيقت شرک ربوبي است. ازاين رو، علماي اخلاق «تخليه»، خالي کردن نفس از رذايل، را بر «تحليه»، آراستن نفس به زيورهاي اخلاقي، مقدم مي دانند و آن را عامل شکوفايي فضايل اخلاقي برمي شمارند.

تعداد صفحه

15

فصلنامه

دو فصلنامه پژوهش نامه علوي, پاييز و زمستان 1390, دوره 2

نویسنده

چيني فروشان طاهره,

فقيهي زاده عبدالهادي

ناشر

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “تقابل عقل و هوا در کلام امام علي (ع)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

15 − 14 =