جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

تطور انگاره‌ معرفت اضطراری در اندیشه‌ معتزله

چکیده:
انگاره معرفت اضطراری از جانب معتزلی ها، با دو معیار متفاوت «غیراختیاری بودن» و «بی نیازی از نظر و استدلال» سنجیده شده و در طول تاریخ تفکر اعتزال، با تحول و تطور فراوانی مواجه شده است. ابوهذیل علاف با معیار «غیراختیاری بودن»، اصل معرفت الله را اضطراری و سایر معارف را اکتسابی دانست. بشر بن معتمر با همان معیار، همه معارف را اکتسابی خواند و منکر هرگونه معرفت اضطراری شد، در حالی که جاحظ و اصحاب معارف، همه معارف را اضطراری برشمردند و منکر هر گونه معرفت اختیاری شدند. نظام، نخستین معتزلی بود که با تغییر سنجه معرفت اضطراری، تنها معارف حسی را با معیار «بی نیازی از نظر و فکر»، اضطراری خواند و سایر معارف نظری را نیازمند نظر و فکر خواند. معتقدان به اضطراری بودن معرفت الله ، نه تنها آن را نخستین تکلیف نمی دانستند، بلکه اساسا تکلیف به معرفت را نامعقول می دانستند. در مقابل، معتقدان به اکتسابی بودن معرفت الله ، آن را نخستین تکلیف برشمرده و بر آن بودند که باید در فاصله بین شناخت نفس که بالاضطرار محقق می شود و شناخت خدا، مهلت نظر و فکر باشد تا مکلف با اختیار خود، معرفت الله را کسب و اختیار کند.

 

[pdf-embedder url=”https://ketabshenakht.com/wp-content/uploads/2020/08/FTK_Volume-4_Issue-14_Pages-7-26.pdf” title=”FTK_Volume 4_Issue 14_Pages 7-26″]

سمت

علی امیر خانی-استاديار پژوهشگاه قرآن و حديث و عضو انجمن كلام اسلامي حوزه علميه, محمدتقي سبحاني-استاديار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي و عضو انجمن كلام اسلامي حوزه علميه

تعداد صفحات

20

فصلنامه

فصل‌نامه علمی-پژوهشی تحقیقات کلامی-سال چهارم-شماره 14، پاییز 1395

نویسنده

علی امیرخانی,

محمد تقی سبحانی

ناشر

انجمن کلام اسلامی حوزه

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “تطور انگاره‌ معرفت اضطراری در اندیشه‌ معتزله”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.