جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

تحليلي تاريخي بر تکوين مفهوم پايان تاريخ در سينماي قرن 21: روايت شناسي 13 فيلم

چکیده:
اين مقاله، تحول مفهوم ديني پايان تاريخ را در سينماي آمريکا در سال هاي 1989 تا 2011 با استناد به متن 13 فيلم شامل سيصد، اسکندر، پرسپوليس، خانه شن و مه ، کرش، پادشاه ايران، شبي با پادشاه، کشتي گير، روز استقلال، هنکاک، 2012، کتاب الي و مهمانان هتل استرويا مطالعه مي کند. از پايان دهه 1970 ميلادي، فيلم هاي ژانر جنگي _ روشن فکري براي اثبات عنصري عيني به نام برتري فرهنگي غرب ساخته مي شدند. سپس به تدريج براي اثبات بي سرانجامي تاريخ از دهه 1990، براي اثبات پايان تاريخ به معناي ديني ساخته شدند. نکته بارز و متفاوت اين برداشت ديني آن است که در فيلم هايي از اين سبک، منجي جهان، شخصيتي انساني، ولي نه مقدس و در عين حال، خيالي و افسانه اي و گاه با کالبدي ماوراي انساني است. براي آنکه نشان دهيم اين برداشت صرفا احساسي نيست و واقعيت دارد، روايت شناسي سيزده فيلمي را که کم و بيش به اين گروه مربوط مي شوند و گاهي با بن مايه هاي مخالفت با ايران ساخته شده اند، بررسي مي کنيم.
به لحاظ نظري با استفاده از رويکرد چند رشته اي ارتباطات و مطالعات فرهنگي مي توان گفت مفهوم پايان تاريخ در بستر کنش هاي نمادين در ديالوگ فيلم ها بازتاب يافته است تا پديده ارتباطي منجي تقدس زدوده را بازنمايي کند. از نظر مطالعات فرهنگي نيز روابط قدرت در سطح جهان امپراتوري (به تعبير ميکل هارت و آنتونيونگري، امپراتوري، 1384) در بازسازي اين مفهوم تاثير داشته است تا شکل گيري امپراطوري مورد حمايت ايدئولوژيک قرار گرفته تبديل به اسطوره اي بشود که حضورش طبيعي جلوه کند.
به لحاظ روش شناسي نيز براي شناخت بازنمايي مفهوم پايان تاريخ در متون اين فيلم هاي سينمايي از تحليل گفتمان لاکلا و موفه، نشانه شناسي بارت و روايت شناسي تاريخي که قبلا روش آن را در مجله نقد _ 2004 _ ساختاربندي کرده ام، استفاده شده است و تحليل ميدان سينمايي نيز با رويکرد ساختارگرايي تکويني بورديو انجام مي شود. در کنار اين روش ها از اظهارنظر ديگران، درباره زندگي توليدکنندگان فيلم ها استفاده شده است.
نتايج احتمالي بر اين اصل استوار خواهد بود که جنس قدرت با روابط کهن اقتصاد سياسي قابل تعريف و سنجش پذير نيست و در عوض، جنس قدرت، نرم افزاري و غير ملموس است (همو: فصل اول و دوم) و بيشتر در گفتمان فيلم ها و کالاهاي فرهنگي يافت مي شود. اين فيلم ها نيز انسان را نه با ترس از نيروهاي ماورايي يا نيروهاي سخت، بلکه با اميد به آينده دار بودن تاريخ به تعادل اجتماعي و پيروي از هنجارهاي جهان امپراتوري جديد هدايت مي کنند.

تعداد صفحه

24

فصلنامه

فصلنامه مشرق موعود, تابستان 1390, دوره 5, شماره 18

نویسنده

عبدالهيان حميد

ناشر

موسسه آینده روشن

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “تحليلي تاريخي بر تکوين مفهوم پايان تاريخ در سينماي قرن 21: روايت شناسي 13 فيلم”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شانزده + نوزده =