جلد پشتی
داخل رو نگاه کنید

تأملی در منشأ تصور علیت

چکیده:

در پاسخ به این پرسش که «منشأ تصور علیت چیست؟» نظریه‌های گوناگون مطرح بوده است. در این مقاله با پنج نظریه آشنا می‌شویم: 1. هیوم منکر علیت است و نظریة تعاقب را به عنوان توضیح و توجیه آنچه مردم و فیلسوفان علیت می‌شمارند، پیشنهاد کرده است؛ 2. علامه طباطبایی و شهید مطهری تلاش کرده‌اند با تکیه بر علم حضوری، منشأ تصور علیت را توجیه و نظریة تعاقب را نقد و رد کنند؛ 3. دکتر احمد احمدی نیز سعی کرده با تکیه بر اصل اتحاد حاس و محسوس مسئله را حل کند؛ 4. شهید صدر و آیت الله جوادی آملی معتقد به بداهت اصل علیت‌اند؛ 5. نویسندة مقاله معتقد است نقد هیوم با تکیه بر علم حضوری یا تمسک به اتحاد حاس و محسوس رد نمی‌شود. بخشی از راه‌حل در بداهت اصل علیت‌ است. ولی هرچند بداهت با توضیحاتی که خواهد آمد بهترین نظریه در توضیح و توجیه اصل علیت و منشأ تصور آنست اما برای حل مسئله کافی نیست؛ زیرا: نظریة بداهت و حتی اگر نظریة علم حضوری و اتحاد حاس و محسوس را نیز بپذیریم؛ در نهایت، کلیت اصل علیت را توضیح داده و توجیه می‌کنند نه مصادیق علیت را؛ در حالی که مشکل اصلی در بحث علیت اینست: «از کجا بفهمیم الف علت ب است نه ج یا …؟». در پایانِ مقاله سعی شده با ترکیب عقل‌گرایی (Rationalism) و حس‌گرایی (Empiricism) ، و نیز با استفاده از روش آزمون و خطا، پاسخی قابل قبول به پرسش اخیر داده شود

[pdf-embedder url=”https://ketabshenakht.com/wp-content/uploads/2020/10/JPTR_Volume-17_Issue-4_Pages-51-66.pdf” title=”JPTR_Volume 17_Issue 4_Pages 51-66″]

تحصیلات

سمت

استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه قم

تعداد صفحات

16

فصلنامه

فصلنامه پژوهش های فلسفی و کلامی دانشگاه قم دوره 17، شماره 4 – شماره پیاپی 68، تابستان 1395

نویسنده

سلیمان خاکبان

ناشر

دانشگاه قم

نقد و بررسی

هیچ دیدگاهی هنوز نیست.

اولین نفری باشید که نظر می دهید “تأملی در منشأ تصور علیت”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.