نشست شرق شناسی و اسلام شناسی غربیان

این برنامه که در قالب کرسی علمی ترویجی و در راستای سلسله نشست های گفتمان انقلاب اسلامی با پیشنهاد دبیرخانه انجمن های حوزه علمیه در مسجد خاتم پردیسان برگزار گردید ،در ابتداء جلسه جناب عباس کریمی به عنوان دبیر علمی پیشینه بحث را به صورت اجمالی بیا نمودند و سپس جناب حجه الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسن زمانی معاونت سیاسی –اجتماعی حوزه علمیه به ارائه بحث پیرامون شرق شناسی و اسلام شناسی غربیان پرداختند و بعد از آن جناب حجه الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین محمدی به نقد کتاب و ارائه ایشان پرداختند که مباحث ارائه شده به نحو ذیل می باشد؛
دبیر جلسه:جناب عباس کریمی
ضمن خوش آمدگویی و خیر مقدم محضر دانش پژوهان ،طلاب و دانشجویان دینی .
اساسا شرق شناسی با ظهورو برخورد دوتمدن و قدرت بزرگ باستانی یعنی امپراطوری یونان باستان و امپراطوری عظیم ایران باستان آغاز شده است که نخستین شخص هرودت تاریخ نویس بزرگ یونان حاکمان ایرانی را به تشریح نشسته است این آغازی بود بر برخورد شرق و غرب که سه مرحله را گذرانیده و از استشراق سیاسی-دینی عبور و در حال حاضر در استشراق علمی منزل نموده است که شرح و تفصیل آن را از محضر استاد بزرگ استشراق جناب دکتر زمانی بهره مند خواهیم شد؛

ارائه دهنده:حجه الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسن زمانی
پس از پیروزی انقلاب اسلامی طی تحقیقات صورت گرفته از لانه جاسوسی معلوم شد که در حدود ۵۰۰۰۰ مستشار آمریکایی که در وزارت خانه های مختلف و دستگاه های امنیتی کشور ما حضور داشتند از دولت شاهنشاهی ایران حقوق دریافت می کردند.
وی اظهار کرد: کارکنان سفارت آمریکا طی سال ها فعالیت خود در ایران، دست به جاسوسی های گسترده ای زدند و اطلاعات مهم کشور در زمینه های مختلف را به یغما بردند.حجت الاسلام والمسلمین زمانی افزود: ضمن اشاره به نفوذ آمریکا در مسائل سایر کشور ها بیان کرد: در کشور افغانستان نیز طی سال ها در حدود ۲۰۰۰۰ کارمند آمریکایی حضور داشته که در دستگاه های مختلف مشغول به فعالیت بودند.وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر ۳۰۰ مرکز شرق شناسی و اسلام شناسی در آمریکا مشغول به فعالیت می باشند.مسئول دفتر سیاسی اجتماعی حوزه های علمیه گفت: با اشاره به نشر ۶۵۰۰۰ کتاب با موضوع شرق شناسی از سوی جهان غرب اظهار داشت: در شناسایی حوزه علمیه قم کتاب ها و تحقیقات بسیاری توسط جوامع غرب نگارش و منتشر شده
.حجت الاسلام والمسلمین زمانی با بیان این که نبرد بزرگی بین جهان اسلام و غرب در زمینه تولید علم برپاست،ادامه داد: در حال حاضر از ۹۰ کشور مختلف دنیا شاهد حضور طلاب فراوانی در پای مکتب اهل بیت علهیم السلام هستیم.
مسئول دفتر سیاسی اجتماعی حوزه های علمیه بیان کرد: از کشور آمریکا گرفته تا روسیه، چین و هند و دیگرکشورهای سراسر دنیا در حوزه های علمیه مشغول به تلمّذ می باشند.
وی اضافه کرد:طلبه های غیر ایرانی در ده های اخیر در کشورهای متخلف دنیا اقدام به راه اندازی حوزه علمیه کرده اند تا زمینه های ظهور حضرت بقیة الله را فراهم سازند.

حجت الاسلام والمسلمین زمانی با اشاره مستشرقین غربی بیان داشت: شهید دکتر ادواردو آنیلی یک شرق شناس بزرگ بود وی فرزند مالک کارخانه خودروسازی فیات و چندین کارخانه دیگر بود؛ ایشان با مطالعه کتاب قرآن به دین اسلام روی آورده و مسلمان از دنیا رفتند.
وی تصریح کرد: در دوران معاصر میان مسلمانان سه نگاه مختلف نسبت به غرب وجود دارد؛ عده ای دچار غرب زدگی هستند و خود را دلباخته ی غرب می دانند، نگاه دوم دشمن پنداری محض نسبت به غرب دارد و سومین نگاه، نگاهی میانه به غرب می باشد
تاريخ عمومي جهان از 26 قرن قبل تاكنون شاهد رقابتي سنگين و مستمر بين شرق و غرب بوده است . كشاكش قدرت در قرن ششم قبل از ميلاد بين دو امپراتوري بزرگ ايران و يونان جهان گشايي هاي اسكندر مقدوني پادشاه جوان يونان و لشگركشي تا دروازه هاي چين در قرن چهارم ق . م انتقال قدرت از هخامنشيان شرقي به سلوكيان غربي و سپس به اشكانيان و ساسانيان صحنه هاي برجسته اي از اين رقابت دراز مدت مي باشد بالطبع « شرق شناسي » غربيان و غرب شناسي شرقيان چراغ راه هر يك از دو قدرت بود. البته اين رقابت كه دوازده قرن تا ظهور اسلام به طول انجاميد ماهيت « ژئوپلتيك » و سياست هاي جغرافيايي و اقليمي داشت .
اما پس از بعثت آخرين پيامبر الهي و ظهور كامل ترين آيين آسماني از افق مشرق و دعوت جهانيان از ناحيه حضرت محمد صلي الله عليه و آله و سلم و استقبال بي نظير و چشم گير بسياري از غربيان ـ هم چون شرقيان ـ به اين دين جامع و سالم و فطري دستگاه حاكمه سياسي غرب و فرمانروايي ديني كليسا و پاپ ـ كه به نحوي با يك ديگر متحد و ممزوج شده بودند ـ احساس خطر كرده و به دفاع و تهاجم عليه دين اسلام برخاستند. رقابت ها در اين دوره ماهيت جديد « ايدئولوژيك و عقيدتي » پيدا كرد. لذا در اين دوره « عالمان و مبلغان دين مسيحيت » متكفل « شرق شناسي » شده و عالمان و مبلغان اسلامي به غرب شناسي پرداختند.
از قرن شانزدهم ميلادي كه اروپا و سپس آمريكا به سبب مجهز شدن به صنعت و دانش تجربي و سامان دهي به امور سياسي برتري بر شرق را احساس مي كنند خيزش مجدد را جهت استعمار كشورهاي مشرق زمين از الجزائر تا هند و تمامي كشورهاي ميانه آغاز كردند و « جاسوسان » سياسي انگليسي فرانسه آلمان پرتقال روسيه و آمريكا متكفلان شرق شناسي مي گردند.
اين روند در قرن هاي 18 19 و 20 ميلادي شكل هاي مختلف و گوناگوني يافت و هر قرن به سوي ظرافت و دقت پيش مي رفت تا آن كه جهان خواري غرب و توسعه و جهاني كردن سلطه آمريكا و اروپا در اواخر قرن بيستم ميلادي ناگهان در برابر انفجار بزرگ و پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي ايران قرار گرفت و متوقف شد.
انقلاب اسلامي ايران نه تنها قاطعانه دست رد به سينه اروپا و امريكا زد و با بستن سفارت اسرائيل و اشغال سفارت آمريكا پنجاه هزار مستشار و مستشرق غربي را اخراج كرد و فرياد استقلال كامل كشور ايران را سرداد بلكه رهبر حكيم اين انقلاب صلاي اتحاد همه امت اسلامي و نيز قيام همه مستضعفان را جهت نبرد با همه مستكبران عالم در جهان طنين افكند و فرمود :
ما انقلابمان را به تمام جهان صادر مي كنيم چرا كه انقلاب ما اسلامي است و تا بانگ « لااله الا الله و محمد رسول الله » بر تمام جهان طنين نيفكند مبارزه هست و تا مبارزه در هر كجاي جهان عليه مستكبرين هست ما هستيم .
اكنون دستگاه حاكمه غرب مي بايد علاوه بر انبوه شرق شناسي هاي ژئوپلتيك و اسلام شناسي هاي هزار ساله اش به پژوهشي جديد در خصوص عناصر و ماهيت « انقلاب اسلامي ايران » و « مذهب تشيع » بپردازد تا بتواند راهي براي خنثي سازي اين حركت توفنده و يا حداقل راهي براي نگه داري تاج خويش بيابد لذا « شرق شناسي » در اين سه دهه اخير صبغه « انقلاب شناسي » « ايران شناسي » و « شيعه شناسي » به خود مي گيرد. بنابراين « شرق شناسان » ارتشيان فرهنگي و نقشه برداران حمله هاي نظامي سياسي عقيدتي و اقتصادي دولت هاي غرب اند كه در خط مقدم اين نبرد بزرگ بين غرب و شرق سنگر گرفته اند.
باتوجه به اين سرگذشت مهم و طولاني بديهي است كه نه تنها ما ملت هاي مشرق زمين « وظيفه ملي » براي دفاع از هويت و استقلال ملت ها و سرزمين هاي خويش داريم بلكه « وظيفه اسلامي و الهي و عقيدتي » ماست كه به شناسايي طرح هاي عملياتي اين پيش قراولان ارتش « استعمار » و « صليب » غرب بپردازيم تا هم دين و مذهب و كشور و ملت خويش را از توطئه هاي پيچيده آنها نجات دهيم و هم با خنثي كردن آنها راه هايي براي عرضه فرهنگ ناب و انساني ـ الهي دين اسلام و ارزش هاي متعالي انقلاب اسلامي به ملت هاي شرق وغرب بيابيم.
ناقد:حجه الاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین محمدی

 

 

امتیازات

1 . این کتاب توسط بوستان کتاب در سال 1385 با تقریظ خوب و بحق و شایسته از مرحوم حضرت آیت الله معرفت از چاپ خارج شده است که بحمدلله از کتاب و مولف این کتاب بجا و بحق تمجید فرموده است.

2 . این کتاب به خوبی با قلمی عالمانه شیوا و به قول حضرت آیت الله معرفت حکیمانه توانسته است خلأ مطالعات شرق شناسی را در حوزه هاى علمیه شیعه و دانشگاه تا حدودی برطرف نماید.

3 . در شرایطی این کتاب تالیف شده  که نه در حوزه و نه در دانشگاه و مراکز علمی این بحث ها به صورت جدی دنبال نمیشد و طلاب عزیز ما از این مباحث اطلاعی نداشتند.

4 . عنوان کتاب بسیار خوب و جذاب مثل خود مولف دوست داشتنی است و کتابی است که اگر خواننده شروع به مطالعه کند رغبت برای تمام کردن این کتاب در او خودبخود بوجود میآید.

5 . موضوعات مطرح شده در کتاب از قبیل اهداف و مکاتب استشراق و دوره های استشراق و فعالیت های مستشرقان در زمینه های مختلف در این کتاب با قلمی شیوا و رسا مطرح شده که جای تشکر و سپاس را از مولف دارد.

6 . استفاده از منابع خوب و متعدد که بیش از 190 منبع اعم از منابع عمومی و تخصصی در این کتاب مورد توجه و مطالعه قرار گرفته که انسان به تحسین وا مى دارد.

پیشنهادات و ملاحظات

1 . همانگونه که حضرت آیت الله معرفت فرمودند این کتاب به عنوان کتاب درسی کارشناسی ارشد تدوین شده اما استاندادها و مولفه های کتاب درسی را ندارد و لذا باید بر اساسن مولفه های درسی بازنویسی گردد.

2 . این کتاب نیاز به بروز رسانی و به قول امروزی های آبدیت دارد مخصوصا که شما در ص 34 و 35 عناوین پاتیان نامه ها را آورده اید که اینها قدیمی است و الآن پایان نامه های دکتری و ارشد جدید در این زمینه نوشته شده که در بعضی آنها خودتان استاد راهنما و یا مشاور بوده این و لذا باید به روزرسانی گردد. و علاوه یک توضیحات اجمالی هم در باره محتوای آنها داده شود.

3 . ص 23 تا 42 مطالبی به عنوان پیشگفتار آمده که حجم آن برای یک کتاب درسی مناسب نمی باشد و بعضی از مطالب غیرضرور باید حذف گردد.

4 . ص 28 – مراکز شرق شناسی از چند کشور نام برده اید ولی بعضی از آنها نیاز به توضیح بیشتری دارد الان مراکز جدید شرق شناسی در آمریکا وجود دارد که باید در کتاب آورده شود و علاوه کشورهایی مانند چین و بلژیک و ژاپن و روسیه به این مراکز اضافه شود.

5 . در این کتاب بیشتر از منابع ترجمه شده غربیان استفاده شده و استفاده از منابع لاتین بسیار کم است اگر چه مولف محترم در ص 42 فرموده اید که علت، عدم دسترسی به منابع غربیان است ولی این علت شامل همه منابع نمیشود.

6 . ص41 . محدودیت های تحقیق آمده که یکی از آنها گستردگی موضوع است شما در این کتاب همان مطالبی را آورده اید که در رساله دکتری است این یک کتاب درسی است نه رساله و در سطر چهارم هم عنوان رساله ذکر کرده اید.

7 . ص56 . در دیدگاه خوش بینانه کلام بنت الشاطی را آورده اید در حالی که کلام ایشان تا حدی دور از واقعیت نیست و در بعضی موارد صادق است که ما واقعا به میراث فرهنگی گذشته خود و کتب خطی خود خیلی توجه نکردیم و ارزش قابل توجهی به این کتب نداریم و در نسخه برداری ها دقت لازم را نداریم بنابر این صرف این کلام بنت الشاطی دلالت بر مطلب شما ندارد. بله کلام صلاح الدین و دکتر طه حسین دلالت خوبی بر دیدگاه خوشبینانه دارد.

8 . ص56 . شما سه دیدگاه آورده اید.

خوش بینانه – بدبینانه – واقع بینانه به نظر حقیر اگر دیدگاه سوم به دو قسم تقسیم شود بهتر است گاهی توجه به شخص است و گاهی توجه به زمان است که زمانه زمانه خوبی نیست و حدیث علی ع هم ناظر به همین است.

9 . ص76 . خدمات و خیانتهای مستشرقان را نام برده اید که به 10 خیانت اشاره دارید ولی به بسیاری از خیانت ها اینجا اشاره نشده مانند سرقت کتب خطی – سوزاندن آنها – غارت کردن سرزمین های اسلامی- مخلوط کردن مطالب مسموم در پژوهش های خود – سرقت مطالب علمی مسلمانان و انتساب آن به خودشان- زشت جلوه دادن چهره اسلام (اگر چه شما در جای دیگر که بحث از دوره های استشراق است به اکثر آنها اشاره دارید ولی خوب بود در ذیل این عنوان به آنها اشاره شود. و همینطور در بخش خدمات مستشرقان.

10 . ص 102 – انتقال کتابخانه بزرگ شاه عباس

اسم این کتابخانه شاه عباس نیست بلکه نام آن کتابخانه شیخ صفی الدین اردبیلی است اما شاه عباس در قرن 11 با دادن کتاب های زیادی به آن این کتابخانه را تقویت کرد و تعداد زیادی کتاب وقف آن کرد.

11 – ص151 – مکاتب استشراق که شما سه مکتب آورده اید اما به نظر میرسد مکتب تجاری هم اضافه شود بالاخره این هم یک هدف برای شرق شناسان است که بعضی از غربیان برای بازاریابی سراغ شرق شناسی میروند و اتفاقا خود حضرتعالی در دوره های استشراق به این نکته توجه دارید که این رابطه مربوط به ششن قرن قبل از میلاد است و امروزه این مسئله خیلی واضح و روشن است.

12 . ص209 – به نظر میرسد بعضی از تاریخ های میلادی غلط نوشته شده مانند:

در مورد کارل بیکر مستشرق آلمانی تاریخ تولد آن 1933 و فرمودید در سال 1885 نظارت بر استعمار آفریقا را قبول کرد. و این قابل جمع نیست به نظر میرسد تاریخ وفات کارل 1933 باشد.

البته شما در ص 289 زده اید 1876 – 1933 حال اگر بر فرض تولد او 1876 باشد و وفات او 1933 باز عجیب به نظر میرسد یعنی او در سال 1876 متولد شده و در سال 1885 یعنی 9 سالگی نظارت بر استعمار آفریقا داشته است لذا به نظر میرسد تاریخ اشتباه درج شده است.

13 .  ص300 فصل ششم(حیله های مستشرقان)

مراکزی نام برده شده ولی هیچ توضیحی در باره آنها داده نشده است خوب بود لااقل در پاورقی توضیحی اجمالی در باره آن می آوردید. و فقط صرف آمار نباشد.

14 . نکات کلی در باره این کتاب

اول : غلط های تایپی اصلاح شود

دوم : اسامی مستشرقان مختلف آمده مثلا

اسپرنجر ص119 شماره3                                 ونسینگ ص251خط اول

اسپرنگر ص267 شماره3                                 ونسیک ص283 خط  9

شبرنگر ص289 شماره2                                 ونسک ص283 خط 13

سوم : پاورقی ها نیاز به یکسان سازی دارد در بعضی موارد نام مولف و در بعضی موارد نام کتاب آمده است.

چهارم : استفاده از اصطلاحات خاور دور و میانه و نزدیک درست به نظر نمیرسد زیرا این تقسیم بندی بر اساس محوریت اروپا و آمریکا درست شده است و خلاف منویات مقام معظم رهبری است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

20 − 6 =

خادمان قرآنی سال ۱۴۰۰ معرفی و تجلیل شدند

3 شهریور 1400

سلسله نشست‌های گفتمان علمی انقلاب اسلامی در عرصه علوم انسانی - اسلامی (مرحله اول)

3 شهریور 1400

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

19 − 6 =